در دنیای امروز، سرمایه گذاری یکی از مهمترین ابزارهای دستیابی به اهداف مالی به حساب میآید. اما در میان انبوهی از اصطلاحات و مفاهیم پیچیده، ورود به این عرصه میتواند برای بسیاری از افراد ناآشنا چالشبرانگیز باشد. آشنایی با اصطلاحات مهم سرمایه گذاری، این امکان را به شما میدهد تا با بهره برداری از این فرصت، با اطمینان بیشتری سرمایه گذاری کنید. این مطلب از مجله زاگرس با هدف آشنایی شما با مهمترین اصطلاحات سرمایه گذاری تهیه شده تا مسیر سرمایه گذاری را برایتان هموار کند.
اصلاحات کاربردی سرمایه گذاری در ایران و جهان
در حوزه سرمایهگذاری، بهویژه در ایران و جهان، تعدادی اصلاحات و اصطلاحات کلیدی وجود دارند که سرمایهگذاران باید با آنها آشنا باشند تا تصمیمات بهتری بگیرند. در ادامه، مهمترین این اصلاحات و توضیح کاربردی هر یک آمده است:
صدور و ابطال
صدور و ابطال دو فرآیند اصلی در صندوقهای سرمایه گذاری هستند که به خرید و فروش واحدهای صندوق توسط سرمایهگذاران اشاره دارند.
- صدور: زمانی که سرمایهگذار میخواهد وارد صندوق سرمایهگذاری شود، درخواست صدور واحدهای جدید را میدهد. در این فرآیند، سرمایهگذار مبلغ مشخصی را پرداخت و در ازای آن، واحدهای صندوق به نام او صادر خواهد شد.
- ابطال: زمانی که سرمایهگذار میخواهد سرمایه خود را از صندوق خارج کند، درخواست ابطال واحدهای خود را میدهد. در این فرآیند، صندوق واحدهای سرمایهگذاری او را بازخرید و مبلغ معادل آن را به سرمایهگذار پرداخت خواهند کرد.
صندوق های صدور و ابطالی دارای سایت مشخص هستند و معاملات در بستر سایت یا مراجعه به واحد پذیرش صندوق در کارگزاریها انجام میشود. لازم به ذکر است این صندوق ها نمادی داخل بازار بورس ندارند.
صندوقهای قابل معامله (ETF)
صندوقهای قابل معامله یا به اصطلاح ETF به صندوقهایی گفته میشود که داخل بازار بورس دارای نماد هستند. امکان خرید این صندوقها از طریق پنل معاملات کارگزاریها وجود دارد و تنها کافیست نماد مورد نظر را جستجو کرده و واحد صندوق موردنظر را خریداری کنید. حداقل مبلغ سرمایه گذاری داخل این صندوق ها 100 هزار تومان میباشد.
خالص ارزش دارایی (NAV)
به ارزش هر واحد صندوق، خالص ارزش دارایی یا NAV اطلاق میشود . برای محاسبه NAV، تمام داراییهای صندوق را جمع کرده و سپس بدهیها را از آن کم میکنیم. نتیجه، ارزش خالص داراییهاست که اگر آن را بر تعداد واحدهای موجود تقسیم کنیم، به خالص ارزش داراییها به ازای هر واحد میرسیم. به عبارت دیگر، NAV نشاندهنده ارزش واقعی هر واحد از صندوق در یک زمان مشخص است.
قیمت صدور
قیمت صدور واحدهای صندوق، قیمتی است که سرمایهگذاران برای خرید هر واحد از صندوق باید پرداخت کنند. قیمت صدور واحدهای صندوق همواره مقداری بیشتر از خالص ارزش داراییهای صندوق بوده که دلیل آن، هزینههایی است که صندوق در هنگام صدور زدن واحدهای جدید می پردازد. به عبارتی، قیمت صدور نمایانگر هزینه واقعی خرید یک واحد جدید از صندوق است که شامل ارزش خالص داراییها و هزینههای اضافی میشود.
قیمت ابطال
قیمت ابطال واحدهای صندوق، قیمتی است که سرمایهگذاران هنگام فروش واحدهای خود از صندوق دریافت میکنند.
قیمت آماری
در هر دوره زمانی ممکن است امکان دسترسی به قیمت سهمهای صندوق به دلایل مختلف از جمله ممنوع متوقف بودن سهام امکان پذر نباشد یا قیمت منتشر شده ملاک مناسبی برای سنجش ارزش آن دارایی نباشد در این شرایط مدیر صندوق می تواند قیمت نمادهای موجود در سبد را تعدیل کند.
به طور کلی در شرایط عادی قیمت آماری صندوق و قیمت ابطال برابر خواهد بود.
پرتفوی صندوق
پرتفوی یا سبد داراییهای یک صندوق که میتواند شامل سهام، اوراق و… گفته میشود که متناسب با کارکرد صندوق، درصدهای مختلفی از دارایی را باید در اختیار داشته باشند.
پذیرهنویسی صندوق
پذیرهنویسی صندوق به فرآیندی گفته میشود که طی آن واحدهای یک صندوق سرمایهگذاری جدید به عموم مردم عرضه میشود. در این مرحله، سرمایهگذاران میتوانند برای اولین بار واحدهای صندوق را خریداری کنند. پذیرهنویسی معمولاً زمانی انجام میشود که یک صندوق جدید ایجاد شده و نیاز به جمعآوری سرمایه برای شروع فعالیت دارد. در این فرآیند، یک دوره زمانی مشخص برای ثبتنام و خرید واحدها تعیین میشود و پس از پایان دوره، صندوق شروع به فعالیت کرده و واحدهای خریداری شده را در اختیار سرمایهگذاران قرار میگیرد.
پذیرهنویسی به سرمایهگذاران این امکان را میدهد که در ابتدای تشکیل صندوق با قیمت پایه (معمولاً معادل با ارزش اسمی هر واحد که برای صندوقها مبلغ 1000 ریال است) سرمایهگذاری کنند.
صندوقهای مختلط
ترکیب دارایی این صندوق ها شامل اوراق با درآمد ثابت و سهام میشو، که در شرایط مختلف میتواند متغیر باشد. در شرایط صعودی بازار عمدتا داراییهای این صندوق بین 60 درصد سهام و 40 درصد اوراق با درآمد ثابت تقسیم و در شرایط اصلاحی با توجه به تصمیم مدیران صندوق، این دارایی میتواند به 60 درصد اوراق با درآمد ثابت و 40 درصد سهام تغییر پیدا کند.
صندوقهای سهامی
صندوقهای سهامی نوعی صندوق سرمایهگذاری هستند که بخش عمدهای از داراییهای خود را در سهام (حداقل 70 درصد) سرمایهگذاری میکنند. این صندوقها به دلیل سرمایهگذاری در سهام، به طور معمول از نوسانات و ریسک بیشتری نسبت به دیگر ابزارهای مالی برخوردار بوده به همین دلیل پتانسیل بازدهی بالاتری خواهند داشت. سرمایهگذار هم در سود و هم در زیان این صندوق شریک خواهد بود.
دامنه نوسان
به حداقل و حداکثر نوسانی که یک صندوق میتواند در طول یک روز داشته باشد،، دامنه نوسان صندوق میگویند. در حال حاضر دامنه نوسان صندوق ها %10-+ است. به بیان سادهتر حداقل و حداکثر قیمتی که صندوق میتواند معامله شود را دامنه نوسان گفته میشود.
متولی صندوق
یکی از ارکان نظارتی صندوقها متولی بوده که توسط مجمع صندوق انتخاب میشود. از اصلیترین وظایف متولی میتوان به انتخاب حسابرس و معرفی آن به مجمع صندوق، تایید حساب های بانکی افتتاح شده توسط مدیر و نظارت به کار مدیر اشاره کرد.
بازده صندوق
به سود و زیان صندوق در یک بازه زمانی مشخص بازده صندوق میگویند که، عملکرد صندوق را نشان میدهد.
سود روزشمار
به سودی که دارندگان واحدهای صندوق در یک روز به دست میآوردند، سود روزشمار گفته میشود. این اصطلاح در صندوقهای درآمد ثابت کاربرد بیشتری دارد و بر اساس نرخ سود تعیینشده به شما این امکان را میدهد که حتی با یک روز سپردهگذاری نیز سود دریافت کنید. سود روزشمار صندوق های درآمد ثابت شامل تمامی تعطیلات خواهد شد.
ضریب بتا
ضریب بتا یک معیار مالی است که نشاندهنده یک دارایی (مانند سهام یا صندوق سرمایهگذاری) چگونه در مقایسه با کل بازار نوسان میکند. به طور ساده، ضریب بتا نشاندهنده حساسیت و میزان واکنش یک دارایی به تغییرات بازار است. اگر ضریب بتا بیشتر از یک باشد، به این معناست که دارایی بیشتر از بازار نوسان دارد و ریسک بیشتری خواهد داشت. اگر ضریب بتا کمتر از یک بوده، به این معناست که دارایی کمتر از بازار، نوسان و ریسک کمتری دارد. پس هرچه ضریب بتا به یک نزدیکتر باشد، هیجانات صندوق کمتر خواهد بود.
دارایی تحت مدیریت
به مجموع داراییهایی که صندوق از مشتریان خود دریافت و آنها را مدیریت میکند، دارایی تحت مدیریت یا Asset Under Management گفته میشود. شاید بتوان گفت یکی از راه های مقایسه صندوق یا رقبا چک کردن دارایی تحت اختیار صندوق است که نشان از میزان اعتماد صندوق نزد فعالان بازار دارد.
سبدگردانی
سبدگردانی به فرآیندی گفته میشود که در آن یک مدیر حرفهای یا شرکت سبدگردانی به نمایندگی از سرمایهگذار، اقدام به مدیریت و خرید و فروش داراییها در یک سبد سرمایهگذاری میکند. هدف اصلی سبدگردانی، افزایش بازدهی و کاهش ریسک سرمایهگذاری است. سبدگردان با توجه به اهداف و میزان ریسکپذیری سرمایهگذار، ترکیبی از سهام، اوراق قرضه و سایر داراییها را انتخاب و مدیریت میکند. در واقع، سبدگردانی به سرمایهگذاران این امکان را میدهد که از تجربه و دانش متخصصان بهرهمند شده و به صورت حرفهای در بازار سرمایهگذاری کنند.
اوراق بدهی
اوراق بدهی، ابزارهای مالی هستند که توسط دولتها، شرکتها یا نهادهای مختلف برای تأمین مالی و جذب سرمایه از سرمایهگذاران منتشر میشوند. این اوراق به نوعی قرارداد محسوب میشوند که در آن منتشرکننده تعهد میکند مبلغ مشخصی را در زمانهای معین به عنوان سود به دارنده اوراق پرداخت کند و در سررسید نیز اصل مبلغ سرمایهگذاری شده را بازگرداند.
اوراق بدهی معمولاً به دلیل داشتن ریسک کمتر نسبت به سهام و داشتن درآمد ثابت، گزینهای مناسب برای سرمایهگذارانی است که به دنبال امنیت بیشتر و درآمد ثابت هستند. انواعی از این اوراق شامل اوراق مشارکت، اوراق قرضه و اوراق صکوک میباشد. قابل ذکر است دارندگان این اوراق، مالک شرکت نیستند و به طبع حق رای هم نخواهند داشت.
صندوق تضمین اصل سرمایه
صندوق تضمین اصل سرمایه نوعی صندوق سرمایهگذاری است که هدف اصلی آن حفظ و تضمین اصل سرمایه سرمایهگذاران است. در این نوع صندوق، سرمایهگذار مطمئن میشود که در هر شرایطی، حداقل مبلغی که در ابتدا سرمایهگذاری کرده به او بازگردانده میشود، حتی اگر بازار دچار نوسانات منفی شود. این صندوقها معمولاً ترکیبی از داراییهای با ریسک پایین و داراییهای با بازده بالقوه بالاتر را شامل میشوند تا هم امنیت سرمایه حفظ شود و هم امکان کسب سود فراهم باشد. این نوع صندوقها برای سرمایهگذارانی مناسب است که به دنبال ریسک پایین و امنیت سرمایه خود هستند.
صندوقهای شاخصی
صندوقهای شاخصی نوعی از صندوقهای سرمایهگذاری هستند که هدف آنها تکرار عملکرد یک شاخص خاص از بازار (مثل شاخص کل بورس، هموزن و …) است. این صندوقها به جای انتخاب و مدیریت فعالانه سهامهای مختلف، به طور خودکار سبدی از داراییها را انتخاب میکنند که با ترکیب و وزن شاخص مورد نظر مطابقت داشته باشد. به عبارتی، صندوقهای شاخصی به طور مستقیم تغییرات و نوسانات شاخص را دنبال میکنند.
جمع بندی
در دنیای پیچیده مالی امروز، ورود به عرصه سرمایهگذاری بدون داشتن اطلاعات و دانش کافی میتواند ریسکهای زیادی به همراه داشته باشد. آشنایی با اصطلاحات و مفاهیم کلیدی سرمایهگذاری، اولین قدم برای کاهش ریسک و افزایش بازدهی در این مسیر است.
در این مقاله، تلاش شد تا با ارائه توضیحات جامعی از مهمترین اصطلاحات سرمایهگذاری، شما را برای تصمیمگیریهای هوشمندانهتر و موفقیتآمیزتر آماده کنیم. با درک بهتر این مفاهیم، شما میتوانید با اطمینان بیشتری به مدیریت داراییهایتان بپردازید و از فرصتهای موجود در بازار سرمایه بهرهبرداری کنید. به یاد داشته باشید که دانش، قدرتمندترین ابزار شما در مسیر سرمایهگذاری است.
