گواهر سپرده چیست؟ تفاوت سپرده با گواهی سپرده چیست؟

وقتی به دنبال سرمایه‌گذاری امن و کم‌ریسک هستید، ابزارهای بانکی مانند سپرده بانکی و گواهی سپرده گزینه‌های مناسبی هستند. این ابزارها به شما امکان می‌دهند پول خود را با ریسک بسیار کم در بانک نگهداری کنید و سود مشخص دریافت کنید. با شناخت تفاوت‌های این دو ابزار، می‌توانید تصمیم بهتری برای سرمایه‌گذاری کوتاه‌مدت یا میان‌مدت بگیرید.

گواهی سپرده چیست؟

گواهی سپرده یک ابزار مالی بانکی است که توسط بانک‌ها منتشر می‌شود و نشان می‌دهد فرد مبلغ مشخصی را برای مدت معین نزد بانک سپرده‌گذاری کرده است. در مقابل، بانک متعهد می‌شود در پایان دوره یا در زمان‌های مشخص، سود تعیین‌شده را به دارنده گواهی پرداخت کند.

این ابزار معمولاً ریسک کمی دارد، سود آن از قبل مشخص است و برای افرادی مناسب است که به دنبال سرمایه‌گذاری امن و بدون نوسان هستند. گواهی سپرده می‌تواند کوتاه‌مدت یا بلندمدت باشد و در برخی انواع آن امکان انتقال یا فروش قبل از سررسید نیز وجود دارد.

انواع گواهی سپرده

گواهی سپرده انواع مختلفی دارد که هرکدام شرایط، سود و کاربرد متفاوتی دارند. مهم‌ترین انواع گواهی سپرده عبارت‌اند از:

گواهی سپرده عادی

رایج‌ترین نوع گواهی سپرده است که توسط بانک‌ها با سود ثابت و سررسید مشخص (معمولاً یک‌ساله) منتشر می‌شود. این نوع برای سرمایه‌گذاران ریسک‌گریز مناسب است.

گواهی سپرده خاص

این گواهی معمولاً برای تأمین مالی طرح‌های خاص منتشر می‌شود و اغلب سود بالاتری نسبت به نوع عادی دارد. دوره آن محدود است و شرایط خرید و فروش مشخصی دارد.

گواهی سپرده قابل معامله

دارنده این نوع گواهی می‌تواند قبل از سررسید، آن را در بازار یا از طریق بانک منتقل یا واگذار کند. نقدشوندگی این نوع نسبت به سایر گواهی‌ها بیشتر است.

گواهی سپرده ارزی

این گواهی بر پایه ارزهای خارجی مانند دلار یا یورو صادر می‌شود و سود آن به ارز پرداخت می‌شود. برای افرادی مناسب است که قصد حفظ ارزش سرمایه در برابر نوسانات ارزی دارند.

گواهی سپرده طلا

نوعی گواهی سپرده مبتنی بر طلاست که ارزش آن به قیمت طلا وابسته است و امکان معامله آن در بورس کالا وجود دارد. این گواهی‌ها بیشتر برای پوشش ریسک تورم استفاده می‌شوند.

گواهی‌های سپرده ابزارهایی کم‌ریسک با سود مشخص هستند، اما انتخاب نوع مناسب آن‌ها به هدف سرمایه‌گذاری، میزان نقدشوندگی مورد نیاز و سطح ریسک‌پذیری سرمایه‌گذار بستگی دارد.

گواهی سپرده چگونه کار می‌کند؟

گواهی سپرده به این شکل کار می‌کند که فرد مبلغ مشخصی را برای مدت معین نزد بانک سپرده‌گذاری می‌کند و در مقابل، بانک یک گواهی رسمی صادر می‌کند که نشان‌دهنده میزان سپرده، نرخ سود و زمان سررسید است.

در طول دوره، سود گواهی سپرده طبق شرایط تعیین‌شده (ماهانه، دوره‌ای یا در پایان سررسید) به سرمایه‌گذار پرداخت می‌شود. در پایان سررسید نیز اصل سرمایه به همراه سود نهایی بازپرداخت می‌گردد.

در برخی انواع گواهی سپرده، امکان بازخرید یا انتقال قبل از سررسید وجود دارد، اما معمولاً این کار با کاهش سود یا شرایط خاص همراه است. این سازوکار باعث می‌شود گواهی سپرده گزینه‌ای کم‌ریسک، شفاف و قابل پیش‌بینی برای سرمایه‌گذاری باشد.

سپرده بانکی چیست؟

سپرده بانکی مبلغی پول است که افراد نزد بانک قرار می‌دهند تا بانک آن را نگهداری کرده و در ازای آن سود مشخصی پرداخت کند.

سپرده بانکی یک روش امن و کم‌ریسک برای نگهداری و افزایش اندک سرمایه است و برخلاف سرمایه‌گذاری در بورس یا ارز دیجیتال، نوسان قیمت ندارد. در برخی سپرده‌ها امکان برداشت قبل از سررسید وجود دارد، اما معمولاً با کاهش سود همراه است.

انواع سپرده بانکی

انواع سپرده بانکی بسته به مدت زمان، نحوه برداشت و هدف سرمایه‌گذار متفاوت است. مهم‌ترین انواع سپرده بانکی عبارت‌اند از:

سپرده کوتاه‌مدت

• مدت زمان: چند روز تا یک سال
• ویژگی‌ها: سود کم و قابل برداشت در هر زمان، مناسب برای نقدینگی فوری
• مزایا: انعطاف بالا، ریسک بسیار کم

سپرده بلندمدت (مدت‌دار)

• مدت زمان: بیش از یک سال یا چند ماه مشخص
• ویژگی‌ها: سود بالاتر نسبت به سپرده کوتاه‌مدت، برداشت قبل از سررسید ممکن است با کاهش سود همراه باشد
• مزایا: مناسب برای سرمایه‌گذاری با هدف افزایش اندک سرمایه و سود مشخص

تفاوت سپرده بانکی با گواهی سپرده چیست؟

تفاوت اصلی سپرده بانکی و گواهی سپرده در نحوه سرمایه‌گذاری، سود و نقدشوندگی است:

نحوه سرمایه‌گذاری و صدور مدرک

• سپرده بانکی: پول شما نزد بانک نگهداری می‌شود و رسید یا حساب بانکی نشان‌دهنده سپرده است.
  • گواهی سپرده: بانک یک مدرک رسمی و قابل معامله صادر می‌کند که نشان‌دهنده مبلغ، نرخ سود و سررسید است.

نرخ سود و پیش‌بینی بازده

• سپرده بانکی: سود معمولاً کمتر و ثابت یا متغیر است و ممکن است بسته به شرایط بانک تغییر کند.
  • گواهی سپرده: سود از قبل مشخص است و بانک موظف به پرداخت آن است، بنابراین بازده قابل پیش‌بینی‌تر است.

نقدشوندگی و معامله‌پذیری

• سپرده بانکی: برداشت قبل از سررسید ممکن است با کاهش سود همراه باشد و قابل انتقال به دیگران نیست.
  • گواهی سپرده: برخی انواع آن (به‌ویژه گواهی سپرده قابل معامله) قابلیت انتقال یا فروش قبل از سررسید را دارند و نقدشوندگی بیشتری دارند.

ریسک و کاربرد

• سپرده بانکی: بسیار کم‌ریسک، مناسب برای حفظ سرمایه و دریافت سود اندک
  • گواهی سپرده: کم‌ریسک و با بازده مشخص، مناسب برای سرمایه‌گذاری با دوره معین و پیش‌بینی‌پذیر

به طور خلاصه، گواهی سپرده یک نسخه رسمی و قابل معامله از سپرده بانکی است که سود آن مشخص و قابل پیش‌بینی بوده و در برخی موارد نقدشوندگی بالاتری دارد.

برای سرمایه‌گذاران تازه‌کار، دانستن تفاوت بین سپرده بانکی و گواهی سپرده اهمیت زیادی دارد. هر دو ابزار کم‌ریسک هستند، اما از نظر سود، نقدشوندگی و قابلیت معامله تفاوت‌هایی دارند. جدول زیر مقایسه‌ای ساده و جامع ارائه می‌دهد:

ویژگی	سپرده بانکی	گواهی سپرده
تعریف	مبلغی پول که نزد بانک نگهداری می‌شود و سود مشخصی دریافت می‌کند	مدرکی رسمی از بانک که نشان‌دهنده مبلغ سپرده، نرخ سود و سررسید است
نرخ سود	معمولاً کمتر و ممکن است ثابت یا متغیر باشد	از قبل مشخص و تضمین‌شده است
سررسید	کوتاه‌مدت یا بلندمدت؛ برداشت قبل از سررسید ممکن است با کاهش سود همراه باشد	مشخص و تعهد شده؛ برخی انواع قابل معامله و بازخرید قبل از سررسید هستند
نقدشوندگی	قابل برداشت از حساب، اما محدود به شرایط بانک	بعضی انواع قابل معامله و انتقال به دیگران، نقدشوندگی بالاتر
ریسک	بسیار کم	کم‌ریسک و بازده قابل پیش‌بینی
هدف سرمایه‌گذاری	حفظ سرمایه و دریافت سود اندک	سرمایه‌گذاری با دوره مشخص و بازده تضمین‌شده

تفاوت سود در سپرده بانکی و گواهی سپرده

تفاوت سود در سپرده بانکی و گواهی سپرده در نحوه تعیین، تضمین و میزان بازده است:

سپرده بانکی

• سود آن معمولاً کمتر و بسته به نوع سپرده کوتاه‌مدت یا بلندمدت متفاوت است.
  • ممکن است نرخ سود ثابت باشد یا تحت تأثیر تغییرات بازار و سیاست‌های بانک مرکزی متغیر شود.
  • برداشت قبل از سررسید معمولاً باعث کاهش سود می‌شود.

گواهی سپرده

• سود از قبل تعیین و تضمین شده است و بانک موظف به پرداخت آن است.
  • میزان بازده معمولاً بالاتر از سپرده عادی است و برای دوره مشخص تعیین می‌شود.
  • برخی انواع گواهی سپرده، حتی در صورت بازخرید قبل از سررسید، سود مشخصی دارند یا بخشی از آن حفظ می‌شود.

سود گواهی سپرده قابل پیش‌بینی‌تر و معمولاً بیشتر از سپرده بانکی است، در حالی که سپرده بانکی انعطاف بیشتری در برداشت دارد اما بازده آن کمتر و وابسته به شرایط بانک است.

چه کسانی سپرده بانکی را انتخاب کنند؟

سپرده بانکی مناسب افرادی است که به دنبال سرمایه‌گذاری کم‌ریسک و امن هستند و نمی‌خواهند نوسانات بازارهای دیگر را تجربه کنند.

افرادی که بهتر است سپرده بانکی را انتخاب کنند:

• افراد ریسک‌گریز: کسانی که حفظ اصل سرمایه برایشان مهم‌تر از سود بالا است.
• سرمایه‌گذاران کوتاه‌مدت: افرادی که نیاز به نقدینگی فوری دارند و می‌خواهند پولشان در کوتاه‌مدت قابل برداشت باشد.
• افراد تازه‌کار در سرمایه‌گذاری: کسانی که هنوز تجربه کافی در بورس، ارز دیجیتال یا سایر بازارهای مالی ندارند و می‌خواهند با ابزار کم‌ریسک شروع کنند.
• افرادی که به دنبال سود تضمین‌شده هستند: سود سپرده بانکی از سوی بانک مشخص می‌شود و پیش‌بینی آن ساده است.

به طور خلاصه، سپرده بانکی برای کسانی مناسب است که امنیت و ثبات سرمایه را به سود بالا و نوسان ترجیح می‌دهند.

چه کسانی گواهی سپرده را انتخاب کنند؟

گواهی سپرده مناسب افرادی است که به دنبال سرمایه‌گذاری کم‌ریسک با بازده قابل پیش‌بینی و دوره مشخص هستند و می‌خواهند ضمن امنیت، از مزایای سود تضمین‌شده بهره ببرند.

افرادی که بهتر است گواهی سپرده را انتخاب کنند:

• سرمایه‌گذاران ریسک‌گریز: کسانی که حفظ اصل سرمایه برایشان مهم است و می‌خواهند سود مشخص دریافت کنند.
• افرادی با دید سرمایه‌گذاری میان‌مدت: گواهی سپرده معمولاً دارای سررسید مشخص است و برای دوره‌های چند ماهه تا یک سال مناسب است.
• سرمایه‌گذاران نیازمند بازده قابل پیش‌بینی: سود گواهی سپرده از قبل تعیین شده و بانک موظف به پرداخت آن است.
• افرادی که می‌خواهند نقدشوندگی بیشتری داشته باشند: انواع قابل معامله گواهی سپرده امکان فروش یا انتقال قبل از سررسید را دارند.

به طور خلاصه، گواهی سپرده برای کسانی مناسب است که امنیت، سود تضمین‌شده و شفافیت سرمایه‌گذاری را می‌خواهند و ممکن است بخشی از سرمایه خود را در طول دوره نیز منتقل یا بازخرید کنند.

تفاوت سپرده خاص با صندوق درآمد ثابت

در این بخش می‌خواهیم این دو ابزار سرمایه‌گذاری را با هم مقایسه کنیم تا در نهایت ببینیم کدام یک برای سرمایه‌گذاری انتخاب بهتری است.

صندوق‌های درآمد ثابت و گواهی‌ سپرده خاص هر دو ابزارهای سرمایه‌گذاری با ‌ریسک کم هستند، اما تفاوت‌های مهمی بین آن‌ها وجود دارد که در ادامه به آن‌ها می‌پردازیم:

نرخ سود و نحوه محاسبه

صندوق‌های درآمد ثابت معمولا سود بیشتری نسبت به گواهی‌های سپرده ارائه می‌دهند و سود سالانه بعضی از این صندوق‌ها بیشتر از 30 درصد است. البته که باید با دقت سود صندوق‌ها بررسی شده و در نهایت بهترین گزینه را برای سرمایه‌گذاری را انتخاب کرد.

همچنین نحوه محاسبه سود در صندوق‌های درآمد ثابت و اوراق مشارکت 30 درصدی با یکدیگر متفاوت است. سود صندوق‌های درآمد ثابت به صورت روزشمار و مرکب محاسبه می‌شود، به این معنا که هر روز سود به اصل سرمایه اضافه شده و روز بعد بر اساس مبلغ جدید محاسبه خواهد شد. این در حالی است که سود گواهی سپرده خاص به‌صورت ماه‌شمار یا سال‌شمار محاسبه شده و سود مرکب در آن‌ها اعمال نمی‌شود.

ترکیب دارایی‌ها

صندوق‌های درآمد ثابت دارایی سرمایه‌گذاران خود را در ترکیبی از اوراق بدهی، سپرده‌های بانکی و سایر ابزارهای مالی کم‌ریسک سرمایه‌گذاری می‌کنند که می‌تواند به تنوع و کاهش ریسک کمک کند. این در حالی است که گواهی‌های سپرده خاص به‌عنوان یک سپرده بانکی با نرخ سود مشخص عمل می‌کنند و تنوع سرمایه‌گذاری ندارند.

نرخ شکست سود

در صندوق‌های درآمد ثابت، سرمایه‌گذار می‌تواند هر زمان که خواست، سرمایه خود را برداشت کند، بدون اینکه جریمه‌ای به عنوان نرخ شکست سود اعمال شود اما در گواهی‌های سپرده خاص، در صورت برداشت زودتر از موعد سررسید سرمایه، نرخ شکست سود اعمال می‌شود و به عنوان مثال، سود از 30 درصد به 12 درصد کاهش پیدا می‌کند.

نقدشوندگی

صندوق‌های درآمد ثابت معمولا نقدشوندگی بالایی دارند و سرمایه‌گذار می‌تواند به راحتی واحدهای صندوق را خرید و فروش کند، اوراق سپرده 30 درصدی هم نقدشوندگی دارند، اما به دلیل نرخ شکست سود، برداشت زودتر از آن‌ها موعد ممکن است به صرفه نباشد.

صندوق درآمد ثابت بهتر است یا اوراق سپرده 30 درصدی؟

در درجه اول باید گفت که انتخاب بین صندوق درآمد ثابت و اوراق سپرده 30 درصدی بستگی به اهداف مالی شما دارد. اما با توجه به مقایسه‌ای که انجام دادیم دیدیم که صندوق‌های درآمد ثابت معمولا شامل ترکیبی از اوراق قرضه دولتی، اوراق مشارکت و سپرده‌های بانکی هستند وهدفشان حفظ اصل سرمایه و کسب بازدهی نسبی ثابت است.

این صندوق‌ها ریسک بسیار کمی دارند. حتی همین ریسک کم هم به دلیل سرمایه‌گذاری در طیف وسیعی از ابزارهای مالی به‌خوبی مدیریت می‌شود و حتی امکان کسب سود بیشتر را هم برای سرمایه‌گذاران فراهم می‌کند. چون این صندوق‌ها بخش بسیار کوچکی از دارایی سرمایه‌گذاران را هم با تیم مدیریت حرفه‌ای خود به سهام شرکت‌های بورسی اختصاص می‌دهند.

این صندوق‌ها نقدشوندگی بسیار بالایی هم دارند که یکی از مهم‌ترین مزایای سرمایه‌گذاری در آن‌ها محسوب می‌شود. چراکه، شما می‌توانید هر زمان که بخواهید، واحدهای صندوق را بفروشید و پول خود را برداشت کنید. همچنین صندوق‌های درآمد ثابت  توسط مدیران حرفه‌ای در تحلیل بازارهای مالی اداره می‌شوند که به دنبال کسب بهترین بازدهی در قالب کمترین ریسک هستند.

اوراق سپرده 30 درصدی یعنی شما پول خود را به مدت مشخصی در بانک سپرده‌گذاری کرده و به ازای آن 30 درصد سود سالانه دریافت می‌کنید. مزیت این ابزار، مشخص بودن سود سالانه آن است اما همانگونه که گفتیم سود بسیاری از صندوق‌های درآمد ثابت معمولا بیشتر از این مقدار است.

همچنین این اوراق 30 درصدی نقدشوندگی پایینی دارند و معمولا تا زمان سررسید قابل فروش نیستند یا اگر هم باشند، ممکن است بازدهی مورد انتظار کاهش یابد.

یعنی ممکن است. در صورت برداشت زودتر از موعد دارایی‌ها برای مثال سود شما از 30 درصد به 12 درصد برسد، این در حالی است که در صندوق‌های درآمد ثابت شما هر وقت که بخواهید می‌توانید با همان نرخ سود صندوق پولتان را دریافت کنید.

برعکس صندوق های با درآمد ثابت، در گواهی سپرده خاص با نرخ 30 درصد، شما فقط در یک ابزار سرمایه‌گذاری می‌کنید، بنابراین در مقایسه با صندوق درآمد ثابت که در چندین ابزار مالی مختلف سرمایه‌گذاری می‌کند، تنوع کمتری خواهید داشت. اگر نرخ تورم از نرخ سود اوراق سپرده بیشتر باشد، قدرت خرید شما کاهش پیدا می‌کند.

نکته مهم این‌که، با نزدیک شدن به پایان مهلت گواهی سپرده 30 درصدی بانک مرکزی که سال گذشته منتشر شد، بررسی بازدهی بازارهای مالی نشان می‌دهد که گزینه‌های جایگزین مانند صندوق‌های سرمایه‌گذاری طلا، سهامی و صندوق‌های درآمدثابت، بازدهی بالاتری نسبت به این سپرده داشته‌اند.

بنابراین اگر به دنبال نقدشوندگی بالا و تنوع بیشتر هستید، صندوق درآمد ثابت برای شما گزینه مناسبی است و در صورت انتخاب صندوق مناسب، سود بالاتری هم به شما تعلق می‌گیرد. البته در نهایت هم باز هم تکرار می‌کنیم که تصمیم‌گیری در این مورد، بستگی به اهداف مالی و تمایل شما به ریسک دارد.

صندوق درآمد ثابت فردا، انتخابی مناسب برای سود بیشتر

گفتیم در میان صندوق‌های درآمد ثابت هم بعضی سود بالاتری نسبت به سایر صندوق‌ها دارند. صندوق درآمد ثابت آوای فردای زاگرس، یک صندوق سرمایه‌گذاری درآمد ثابت قابل معامله (ETF)  با سود 5/35 درصد است. این صندوق با نماد «فردا» در بازار بورس اوراق بهادار تهران معامه می‌شود و تحت مدیریت شرکت سبدگردان زاگرس با سال‌ها سابقه مدیریت دارایی افراد در بازار سرمایه، قرار دارد.

هدف اصلی صندوق فردا، ارائه بازدهی مناسب با حداقل ریسک به سرمایه‌گذاران است. در حال حاضر دارایی تحت مدیریت این صندوق، بیش از 50 هزار میلیارد ریال بوده و صندوق دارای ذخیره مثبت است. نقدشوندگی بالا و نبود نرخ شکست از دیگر مزایای سرمایه‌گذاری در صندوق فردا محسوب می‌شوند.

این صندوق، از بهمن سال 1399 فعالیت خود را در بازار سرمایه ایران آغاز کرده و تعداد واحدهای سرمایه‌گذاری آن، 2,135,643,677 واحد است. خرید و فروش واحدهای صندوق آوای فردا بسیار راحت است و شما به‌راحتی می‌توانید با جستجوی نماد فردا در سامانه معاملاتی خود واحدهای این صندوق درآمد ثابت را خریداری کرده یا به فروش برسانید.

این صندوق نقدشوندگی بسیار بالایی دارد و سرمایه‌گذاران هر زمان که بخواهند با همان نرخ سود، می‌توانند درخواست خود را برای فروش واحدهای صندوق ثبت کنند. همچنین، گفتیم که صندوق آوای فردا، دارای ذخیره مثبت است که توانایی آن در ارائه بازدهی بیشتر از نرخ سود اعلام‌شده به سرمایه‌گذاران را نشان می‌دهد.

سخن آخر

سپرده بانکی و گواهی سپرده هر دو ابزارهای کم‌ریسک و امن برای سرمایه‌گذاری هستند، اما تفاوت‌های مهمی در سود، نقدشوندگی و قابلیت معامله دارند.

اگر به دنبال امنیت و سود تضمین‌شده هستید، گواهی سپرده یا سپرده بانکی انتخاب مناسبی است. اما اگر می‌خواهید بازده کمی بالاتر با مدیریت حرفه‌ای داشته باشید، صندوق‌های درآمد ثابت می‌توانند گزینه بهتری باشند. شناخت دقیق هر ابزار، کلید تصمیم‌گیری هوشمندانه در سرمایه‌گذاری است.