فرابورس ایران یکی از بازارهای مالی مهم کشور است که با شرایط پذیرش و معاملات سادهتر نسبت به بورس، فرصت مناسبی برای شرکتهای کوچک و متوسط جهت جذب سرمایه فراهم میکند. از زمان آغاز فعالیت خود در مهر 1388، فرابورس تحت نظارت کامل سازمان بورس و اوراق بهادار بوده و امکان سرمایهگذاری در داراییهای متنوع را برای سرمایهگذاران فراهم کرده است. در این مطلب از مجله زاگرس، با انواع بازارهای فرابورس، شرایط پذیرش شرکتها، مزایای این بازار برای شرکتها و سرمایهگذاران و تفاوتهای آن با بورس آشنا خواهیم شد.
انواع بازارهای فرابورس
در فرابورس ایران، بازارهای مختلفی برای انواع شرکتها و ابزارهای مالی تعریف شدهاند:
- بازار اول: برای شرکتهایی با شرایط مالی مطلوبتر.
- بازار دوم: شرکتهای کوچکتر و در حال رشد.
- بازار پایه زرد، نارنجی و قرمز: برای شرکتهایی که نمیتوانند شرایط بازارهای بالاتر را احراز کنند.
- بازار سوم یا بازار عرضه: برای عرضه اولیه سهام یا اوراق.
- بازار دارایی فکری: برای مبادله داراییهای فکری مانند حق امتیازها.
- بازار ابزارهای نوین مالی: برای معاملات ابزارهایی مانند صکوک، اوراق مشارکت و غیره.
- بازار شرکتهای کوچک و متوسط (SME): بازار ویژه شرکتهای کوچک و متوسط.
- بازار مشتقات: برای معاملات مشتقات مالی مانند اختیار معامله.
- بازار توافقی: برای معاملات بر اساس توافق بین طرفین.
عرضه اولیه فرابورس
عرضه اولیه سهام در فرابورس به شرکتها این امکان را میدهد که سهام خود را برای اولین بار به عموم سرمایهگذاران عرضه کنند. فرایند عرضه اولیه در فرابورس نسبت به بورس سادهتر و سریعتر است.
شرایط پذیرش شرکتها در فرابورس
شرایط پذیرش شرکتها در فرابورس بر اساس میزان سرمایه، وضعیت مالی و عملکرد تجاری آنها متغیر است. برای هر بازار، معیارهای متفاوتی تعیین شده است. به عنوان مثال، برای ورود به بازار اول، شرکتها باید از پایداری مالی و سودآوری مناسبی برخوردار باشند.
دامنه نوسان و زمان معامله در بازار فرابورس
دامنه نوسان در فرابورس به بازار بستگی دارد. برای مثال:
- بازار اول: دامنه نوسان 7 درصد
- بازار دوم: دامنه نوسان 5 درصد
- بازار پایه زرد: دامنه نوسان 3 درصد
- بازار پایه نارنجی: دامنه نوسان 2 درصد
- بازار پایه قرمز: دامنه نوسان 1 درصد
زمان معاملات فرابورس از 9:00 صبح تا 12:30 ظهر است.
نحوه معاملات فرابورس
معاملات در فرابورس مانند بورس از طریق سامانه معاملاتی انجام میشود. سرمایهگذاران میتوانند به واسطه کارگزاران اقدام به خرید و فروش سهام کنند. همچنین، معاملات توافقی نیز در برخی از بازارهای فرابورس انجام میشود.
مطالب مرتبط: ارزش بورس ایران چقدر است؟ بررسی جامع ارزش بازار سرمایه ایران
مزایای بازار فرابورس ایران برای شرکتها
بازار فرابورس برای شرکتها مزایایی دارد که میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- تسهیل تامین مالی: شرکتها میتوانند بدون نیاز به شرایط سختگیرانه بورس، سرمایه جذب کنند.
- افزایش شفافیت: با ورود به فرابورس، شرکتها باید اطلاعات خود را به صورت شفاف به سرمایهگذاران ارائه دهند.
- ارتقاء برند: حضور در فرابورس به شرکتها کمک میکند تا جایگاه معتبرتری در بازار پیدا کنند.
- معافیت مالیاتی: در صورت داشتن حداقل 20% سهام شناور ازاد، شرکت ها میتوانند تا 10%معافیت مالیات عملکرد دریافت کنند.
- افزایش نقدشوندگی سهام: معاملات در بازار فرابورس و کشف بازاری قیمت سهم باعث افزایش نقدشوندگی سهام میشود.
- بهبود وضعیت مالی: شرکتها با حضور در بازار فرابورس، دسترسی به سرمایهگذاران بیشتری پیدا میکنند.
مزایای خرید اوراق در بازار فرابورس برای سهامداران
همچنین خرید اوراق در بازار فرابورس برای سهامداران مزایایی دارد که شامل موارد زیر است:
- تنوع بیشتر: سرمایهگذاران میتوانند در اوراق مختلف مانند اوراق مشارکت، صکوک و اوراق قرضه سرمایهگذاری کنند.
- سودآوری مطمئن: بسیاری از ابزارهای مالی در فرابورس بازدهی تضمینی دارند که برای سرمایهگذاران محتاط جذاب است.
تفاوت بازار بورس و فرابورس
تفاوتهای اصلی بین این دو بازار شامل شرایط پذیرش شرکتها، دامنه نوسان، و میزان شفافیت مالی است. در فرابورس، شرایط سادهتری برای پذیرش وجود دارد و دامنه نوسان متفاوتی نسبت به بورس ارائه میشود.
نتیجه گیری
بازار فرابورس ایران به عنوان یکی از بازارهای مهم مالی کشور، فرصتی بینظیر برای شرکتها و سرمایهگذاران فراهم میکند تا با شرایط سادهتر و انعطافپذیرتری وارد بازار سرمایه شوند. این بازار با تنوع گسترده در ابزارهای مالی و شرایط پذیرش آسانتر نسبت به بورس، بستری مناسب برای تامین مالی شرکتها و کسب بازدهی برای سرمایهگذاران فراهم کرده است. ورود به فرابورس میتواند علاوه بر جذب سرمایه، موجب ارتقای اعتبار و شفافیت شرکتها شود. برای سرمایهگذاران نیز فرابورس فرصتی برای تنوعبخشی به سبد سرمایهگذاری و بهرهمندی از بازدهی مطلوب به شمار میآید.
