گواهی سپرده طلا به عنوان راهکاری نوین فرصتی فراهم کرده که بدون دغدغههای نگهداری فیزیکی و با هزینه کمتر بتوانیم در بازار پرهیجان طلا سرمایهگذاری کنیم. حالا سوال مهم این است که کدام بانک طلا میگیرد و سود میدهد؟ سود سپرده طلا چقدر است؟ در این مقاله به این پرسشها پاسخ داده و همه نکات کلیدی را درباره انواع خدمات بانکی مرتبط با طلا، انواع سپردهها و تفاوت آنها با صندوقهای طلا بررسی خواهیم کرد.
سپرده طلا چیست؟
سپرده طلا به اوراق بهاداری گفته میشود که مالکیت مقدار مشخصی طلای فیزیکی (معمولاً سکه یا شمش) را به دارنده آن اعطا میکند و پشتوانه آن طلای واقعی ذخیرهشده در خزانه بانکهای منتخب است. این گواهیها در بورس کالا معامله شده و سرمایهگذار میتواند بدون نیاز به نگهداری فیزیکی طلا به صورت آنلاین در بازار طلا سرمایهگذاری کند.
در حال حاضر، هر گواهی سپرده شمش طلا در بورس کالای ایران معادل مالکیت ۰.۱ گرم شمش با عیار حداقل ۹۹۵ است و این ابزار سرمایهگذاری از اواخر سال ۱۴۰۱ در دسترس سرمایهگذاران قرار دارد. همچنین، کارمزد معاملات گواهی سپرده طلا بسیار پایین و فقط حدود ۰.۳ درصد ارزش معامله است، در حالی که فروش طلای فیزیکی معمولاً با ۷ درصد کسر قیمت و مالیات همراه است.
مطالب مرتبط: سرمایه گذاری در اپلیکیشن های طلا یا صندوق های طلا؟
گواهی سپرده سکه طلا چیست؟
گواهی سپرده سکه طلا اوراق بهاداری است که مالکیت دارنده آن را بر تعداد معینی سکه طلا (مانند سکه امامی) تأیید میکند و این سکهها در خزانه رسمی و مورد تایید بورس کالا نگهداری میشوند.
این گواهیها به صورت نماد معاملاتی در بازار بورس قابل خرید و فروش هستند و هر ۱۰۰ واحد گواهی سپرده سکه معادل یک قطعه سکه طلا تمام بهار آزادی طرح جدید بانک مرکزی ایران است.
گواهی سپرده سکه طلا برای اولینبار در سال ۱۳۹۴ جهت افزایش امنیت سرمایهگذاری و شفافیت بازار سکه ایجاد شد و هماکنون نزد بانکهایی مانند سامان و رفاه در بورس کالا قابل معامله است. حجم معاملات روزانه این گواهی گاهی به چند هزار قطعه سکه میرسد.
تفاوت سپرده طلا با سپرده بانکی معمولی
وقتی بخواهیم دو روش معمول سرمایهگذاری یعنی سپرده طلا و سپرده بانکی را با هم مقایسه کنیم، باید به تفاوتهایی کلیدی در ماهیت، سودآوری و ریسک هر کدام توجه کنیم.
- ماهیت سرمایهگذاری: سپرده طلا مالکیت اوراق یا گواهی مبنی بر نگهداری طلا یا سکه بهاری است، یعنی پشتوانه آن طلا بوده و ارزش آن وابسته به قیمت جهانی و نوسانات طلا است. ولی سپرده بانکی معمولی پول نقد است که بانک آن را با نرخ سود مشخص و تضمینشده پس میدهد.
- سود و بازدهی: سپرده بانکی معمولاً سود ثابت ماهیانه پرداخت میکند که در شرایط تورمی ممکن است کمتر از نرخ تورم واقعی باشد و قدرت خرید کاهش یابد. سپرده طلا سود ماهیانه ندارد، اما ارزش آن با افزایش قیمت طلا بالا میرود و در بلندمدت بازدهی بیشتری دارد.
- نقدشوندگی: سپرده طلا قابلیت معامله آنلاین و سریع دارد و سرمایهگذار میتواند به راحتی آن را بفروشد یا طلای فیزیکی دریافت کند. سپرده بانکی معمولی نقدشوندگی بالایی دارد ولی برداشت زودهنگام میتواند جریمه داشته باشد.
- ریسک: سپرده بانکی کمریسک و کارآمد برای افراد محافظهکار است که دنبال درآمد ثابت و تضمینشده هستند. سپرده طلا به دلیل نوسانات قیمت طلا ریسک بیشتری دارد ولی در برابر تورم از ارزش دارایی محافظت میکند.
- تحمل ریسک و مدیریت: سپرده بانکی نیاز به مدیریت فعال ندارد، در حالی که سرمایهگذاری در سپرده طلا نیازمند آگاهی از بازار طلا و نوسانات آن است.
به طور خلاصه، سپرده طلا بیشتر برای کسانی مناسب است که میخواهند با ریسک بیشتر، قدرت خرید و ارزش سرمایه خود را در بلندمدت حفظ و افزایش دهند. از طرف دیگر، سپرده بانکی برای تامین درآمدهای ثابت و محافظت بیشتر از سرمایه با ریسک کمتر مطلوب است.
انواع خدمات بانکها مرتبط با طلا
بانکها خدمات متنوعی مرتبط با طلا ارائه میدهند که در این بخش به مهمترین آنها اشاره میکنیم.
- گواهی سپرده طلا که به سرمایهگذاران اجازه میدهد بدون نگهداری فیزیکی طلا به شکل اوراق بهادار در بورس کالا سرمایهگذاری کنند و در صورت تمایل طلای فیزیکی دریافت کنند.
- وام با پشتوانه طلا در بانکهایی مانند ملی، کارگشایی، ملت و رسالت که به افراد امکان میدهد با سپردهگذاری طلای خود وام قرضالحسنه یا جعاله با شرایط خاص دریافت کنند.
- صندوق امانات بانک برای نگهداری امن طلا و جواهرات با امکان دسترسی محدود به دارنده صندوق و با بیمه محتویات صندوق در بعضی بانکها مانند بانک ملت و سامان.
- حسابهای با پشتوانه طلا مانند کاریزما کارت که امکان سرمایهگذاری مستقیم بر اساس قیمت روز شمش طلا را فراهم میکند.
کدام بانکها سپرده طلا میگیرند؟
با توجه به اینکه بسیاری از سرمایهگذاران به دنبال مکان امنی برای سپردهگذاری و سرمایهگذاری در طلا هستند، بانکهای مختلفی در ایران این خدمات را ارائه میدهند که در ادامه با آنها آشنا میشویم. این بانکها عبارتند از:
- بانک ملی
- بانک کارگشایی (زیرمجموعه بانک ملی)
- بانک رفاه کارگران
- بانک ملت
- بانک صادرات
- بانک سامان
- بانک آینده
بانکهایی که طلا را وثیقه وام میگذارند
یکی از روشهای متداول برای تأمین مالی سریع، دریافت وام با وثیقه طلا است. در این روش افراد میتوانند طلای خود را نزد بانک یا مؤسسه مالی امانت بگذارند و بدون نیاز به ضامن مبلغی وام دریافت کنند. در این بخش بانکهایی که این خدمات را ارائه میدهند معرفی میکنیم.
بانکهایی که در ایران امکان دریافت وام با وثیقه طلا را ارائه میدهند شامل موارد زیر هستند:
- بانک ملی ایران که از طریق طرح کارگشای ملی وام قرضالحسنه و جعاله با پشتوانه طلای زینتی و سکه ارائه میکند. حداقل وزن طلا برای وثیقه حدود ۲۰ تا ۲۵ گرم است و نرخ سود بین ۴ تا ۲۳ درصد متغیر است.
- بانک کارگشایی (زیرمجموعه بانک ملی) که وامهای با وثیقه طلا برای سپردهگذاران فراهم کرده و از مهمترین منابع این نوع تسهیلات در ایران است.
- بانک ملت با ارائه وام با وثیقه سکه طلا و نرخ سود رقابتی دارای بازپرداخت یک ساله.
- بانک صادرات ایران که وامهای مرابحه طلایی با نرخ سود ۱۵ تا ۱۸ درصد برای سپردهگذاران ارائه میدهد.
- بانک مهر ایران که وام قرضالحسنه با وثیقه طلا و سود کم ارائه میکند.
- بانک رسالت که به ارائه تسهیلات با نرخ سود پایین و طرح وام طلا مشهور است.
- همچنین بانکهای سپه، کشاورزی، آینده و پارسیان نیز بسته به شرایط، طرحهایی با وثیقه طلا دارند.
مطالب مرتبط: چگونه بازار آتی و اختیار صندوق طلا به شما کمک می کند؟
شرایط کلی طرحهای سپرده و وام طلا
طرحهای سپرده و وام طلا به عنوان راهکاری کاربردی و مطمئن برای سرمایهگذاری و تامین نقدینگی در بازار امروز شناخته میشوند. این طرحها با شرایط مختلفی توسط بانکها ارائه میشوند که آشنایی با مهمترین ویژگیها و الزامات آنها به شما کمک میکند انتخابی بهتر و متناسبتر با نیازهای مالی خود داشته باشید.
شرایط کلی طرحهای سپرده و وام طلا معمولاً شامل موارد زیر میباشد:
- ارائه طلای قابل قبول (سکه، طلای زینتی یا شمش با عیار مشخص) به عنوان وثیقه
- حداقل وزن طلای مورد نیاز برای سپرده یا وثیقه حدود ۲۰ تا ۳۰ گرم است
- امکان دریافت وام تا سقف حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد ارزش روز طلای سپردهگذاری شده
- نرخ سود سالانه متغیر و معمولاً بین ۴ تا ۲۳ درصد بسته به نوع وام و بانک متفاوت است
- مدت بازپرداخت وام بین ۶ تا ۶۰ ماه با امکان اقساط ماهانه
- عدم نیاز به ضامن در بیشتر طرحها، به شرط نگهداری طلا تا پایان بازپرداخت
- ارائه مدارک هویتی معتبر و در برخی موارد داشتن حساب قرضالحسنه یا گردش حساب بانکی
سود سپرده طلا چقدر است؟
سپرده طلا و سرمایهگذاری در آن مانند دیگر اوراق بهادار دارای بازدهی ثابت نیست، بلکه بازدهی آن مستقیماً وابسته به نوسانات قیمت طلا در بازار است. به این معنی که اگر قیمت هر گرم طلا در طول مدت نگهداری سپرده افزایش یابد، ارزش دارایی شما بیشتر میشود و شما در واقع با افزایش قیمت طلا سود میکنید؛ اما اگر قیمت طلا کاهش پیدا کند، ارزش سپرده کاهش مییابد و ممکن است ضرر کنید.
این موضوع تفاوت اصلی سپرده طلا با سپردههای بانکی است که سود مشخص و معمولا ثابت دارند. در سپرده طلا نوسانات قیمت جهانی اونس طلا، نرخ ارز (خصوصاً دلار)، تقاضا و عرضه در بازار داخلی، و عوامل اقتصادی کلان بر سود سرمایهگذاری تأثیر میگذارند. اگر قیمت جهانی طلا بالا برود یا قیمت دلار افزایش یابد، ارزش طلای شما به طور معمول افزایش مییابد و بالعکس.
مطالب مرتبط: طلای آب شده از کجا بخریم؟ راهنمای خرید امن و مطمئن
نحوه محاسبه سود سپرده طلا
همانطور که پیشتر گفته شد، سود سپرده طلا به دلیل نوسانات قیمت طلا در بازار، ثابت نیست و بستگی مستقیم به تغییرات قیمت دارد. برای اینکه بهتر متوجه شوید این سود چگونه محاسبه میشود، در ادامه روش معمول محاسبه سود سپرده طلا را توضیح میدهیم.
نحوه محاسبه سود سپرده طلا به این صورت است:
- ابتدا مقدار طلای سپردهگذاریشده به گرم مشخص میشود.
- قیمت هر گرم طلا در زمان شروع سپردهگذاری مشخص میشود.
- در پایان دوره، قیمت روز هر گرم طلا دوباره محاسبه میشود.
- تفاوت قیمت روز طلای پایان دوره با قیمت طلای آغاز دوره ضربدر وزن طلا، مقدار سود یا زیان را نشان میدهد.
فرمول ساده سود سپرده طلا:
سود=(وزن طلا×قیمت روز طلا در پایان دوره)−(وزن طلا×قیمت طلا در شروع دوره)
مزایا و معایب سپردهگذاری طلا
حالا که با نحوه محاسبه سود سپرده طلا و نوسانات آن آشنا شدید، لازم است مزایا و معایب این نوع سرمایهگذاری را نیز بررسی کنیم تا دید کاملتری نسبت به این گزینه مالی پیدا کنید.
مزایای سپرده گذاری طلا
مزایای سپردهگذاری طلا شامل چند نکته کلیدی است که آن را به یک گزینه جذاب برای سرمایهگذاران تبدیل کرده است:
- حفظ ارزش سرمایه در برابر تورم: به دلیل اینکه قیمت طلا معمولاً با تورم افزایش مییابد و ارزش پول کاهش مییابد، طلا به عنوان یک دارایی امن شناخته میشود.
- عدم نیاز به نگهداری فیزیکی طلا: با داشتن گواهی سپرده طلا نیازی به نگرانی درباره سرقت یا نگهداری امنیتی طلا نیست.
- نقدشوندگی بالا و خرید و فروش آسان: گواهی سپرده طلا در بورس کالا قابل معامله است و امکان تبدیل سریع آن به پول نقد وجود دارد.
- کاهش هزینههای نگهداری و کارمزد: نسبت به خرید طلای فیزیکی معامله گواهی طلا نسبت به خرید طلای واقعی معمولاً هزینههای جانبی کمتری دارد.
معایب سپردهگذاری طلا
با وجود تمام مزایای قابل توجه، سپردهگذاری طلا محدودیتها و معایبی نیز دارد.
- وابستگی سود به نوسانات بازار طلا: قیمت طلا ممکن است نوسانات زیادی داشته باشد و این ممکن است باعث زیان شود.
- عدم پرداخت سود تضمین شده و ثابت: برخلاف سپردههای بانکی، سود سپرده طلا ثابت نیست و به قیمت بازار وابسته است.
- ریسک کاهش قیمت در کوتاهمدت: در دورههای کوتاه مدت ممکن است ارزش طلا کاهش یابد و سرمایهگذار متضرر شود.
- نیاز به اطلاع و دانش نسبت به بازار طلا: برای مدیریت بهتر سرمایهگذاری در سپرده طلا لازم است که فرد به تحولات بازار طلا آگاه باشد.
مطالب مرتبط: بانک طلا چیست و چگونه کار میکند؟
نکات مهم قبل از افتتاح سپرده طلا یا وثیقه طلا
تا اینجا با مزایا و معایب سپرده طلا آشنا شدیم و اهمیت شناخت دقیق شرایط آن را درک کردیم. حالا زمان آن رسیده که نکات کلیدی و ضروری قبل از افتتاح سپرده یا استفاده از وثیقه طلا را بررسی کنیم تا با آمادگی کامل وارد این بازار شوید.
- داشتن کد بورسی و ثبت نام در سامانه سجام برای امکان خرید و فروش گواهی سپرده طلا در بورس کالا الزامی است.
- حداقل میزان خرید گواهی سپرده طلا معمولاً معادل مالکیت ۰.۱ گرم شمش طلا است، اما برای خریدهای عمده باید به حداقل تعداد واحدهای قابل معامله توجه کنید (مثلاً حداقل ۱۰۰۰ گواهی یا معادل یک سکه کامل در بسیاری بانکها و بورس کالا).
- لازم است با مقررات و ساعتهای معاملاتی بورس کالا آشنا باشید. معاملات در ساعات معین و روزهای مشخص انجام میشود.
- به هنگام خرید و فروش گواهی سپرده طلا، کارمزد معاملات بورس کالا، هزینه انبارداری روزانه، هزینه ارزیابی و مالیات بر ارزش افزوده وجود دارد که باید پیشاپیش در نظر گرفته شود.
- در صورت تمایل به دریافت طلای فیزیکی، باید مراحل و محدودیتهای تحویل را بررسی نمایید. تحویل طلای فیزیکی معمولاً در محل خزانهها و با ارائه مدارک هویتی و معرفینامه صورت میگیرد.
- دقت داشته باشید که نوسانات قیمت طلا در بازار میتواند ارزش سرمایهگذاری شما را کاهش یا افزایش دهد، بنابراین باید ریسک بازار را مدیریت کنید.
- در برخی بانکها برای دریافت وام با وثیقه طلا باید شرایط خاصی مانند حداقل وزن طلا یا ارزش آن را رعایت کنید.
- آشنایی با روشهای معامله آنلاین و استفاده از سامانههای کارگزاری برای خرید و فروش گواهی سپرده طلا ضروری است.
تفاوت سود سپرده طلا با سپرده بانکی معمولی
سپرده طلا و سپرده بانکی معمولی دو روش رایج سرمایهگذاری هستند که هر کدام ویژگیها و سودآوری متفاوتی دارند. در حالی که سپرده بانکی معمولاً سودی ثابت و تضمین شده ارائه میدهد، سود سپرده طلا وابسته به نوسانات قیمت جهانی و داخلی طلا است و ممکن است در طول زمان افزایش یا کاهش یابد.
در این بخش به مقایسه این دو نوع سپرده از منظر سودآوری و ویژگیهای دیگر پرداخته و در نهایت جدول خلاصهای از تفاوتهای آنها را ارائه میدهیم.
نوع سود و بازدهی سرمایه
سپرده بانکی سود ثابت ماهیانه یا سالیانه دارد که بر اساس نرخ تعیین شده بانک مرکزی به سرمایهگذار پرداخت میشود. این سود معمولاً متناسب با نرخ تورم نیست و اغلب قدرت خرید سرمایهگذار را حفظ نمیکند.
سود سپرده طلا به دلیل وابستگی به قیمت بازار طلا، متغیر است و میتواند در دورههای زمانی مختلف متغیر باشد. در زمان افزایش قیمت طلا، سود قابل توجهی نصیب سرمایهگذار میشود، اما در دورههای کاهش قیمت امکان زیان نیز وجود دارد.
ریسک و نوسانات بازار
سپرده طلا بیشتر به عنوان وسیلهای برای حفظ ارزش سرمایه در برابر تورم شناخته میشود، در حالی که سپرده بانکی بیشتر برای کسب درآمد با ریسک پایین مناسب است.
نقدشوندگی و دسترسی به سرمایه
نقدشوندگی سپرده طلا معمولاً بالاتر است زیرا به راحتی میتوان گواهی سپرده طلا را در بورس کالا معامله کرد. این در حالی است که سپردههای بانکی معمولاً در سررسید مشخص قابل برداشت هستند و پیش از موعد ممکن است جریمه داشته باشند.
نیاز به مدیریت و دانش بازار
مدیریت سپرده طلا نیازمند آگاهی کامل از نوسانات بازار، تحلیل روند قیمتها و پذیرش ریسکهای احتمالی است. این نوع سرمایهگذاری فرصت سوددهی بیشتری دارد اما باید فعالانه پیگیری و مدیریت شود.
از سوی دیگر، سپردههای بانکی با ارائه سود ثابت و تضمینشده سرمایهگذاری کمریسکتری به شمار میآیند که نیاز خاصی به نظارت و تحلیل بازار ندارد و برای افراد محافظهکار یا کسانی که به درآمد ثابت نیاز دارند، گزینه مناسبتری است.
جدول مقایسه سود سپرده طلا و سپرده بانکی
| ویژگی | سپرده طلا | سپرده بانکی |
| نوع سود | متغیر، وابسته به قیمت طلا | ثابت، تحت نظارت بانک مرکزی |
| میزان بازدهی | بالاتر در بلندمدت، امکان زیان در کوتاهمدت | کمتر، سود ثابت و مشخص |
| ریسک | بالا، نوسانات قیمت | کم، تضمین اصل سرمایه و سود ثابت |
| نقدشوندگی | بالا، امکان معامله در بورس کالا | متوسط، برداشت فقط در سررسید یا با جریمه |
| مدیریت لازم | نیاز به دانش بازار و بررسی قیمتها | کم، بدون نیاز به مدیریت فعال |
مقایسه سپرده طلا با صندوقهای طلا
سپرده طلا و صندوقهای سرمایهگذاری طلا هر دو از روشهای محبوب سرمایهگذاری در بازار طلا هستند که مزایا و ویژگیهای خاص خود را دارند.
سپرده طلا به معنای مالکیت مستقیم طلای فیزیکی یا گواهی سپرده طلای بورس کالا است، اما صندوقهای طلا سرمایهگذاری غیرمستقیم در سبدی از داراییهای مرتبط با طلا با مدیریت حرفهای است. در این بخش، به مقایسه این دو روش از نظر بازدهی، ریسک، نقدشوندگی و هزینهها میپردازیم.
مالکیت مستقیم و غیرمستقیم
سپرده طلا مالکیت مستقیم سرمایهگذار روی طلای فیزیکی یا گواهی آن را نشان میدهد، در حالی که صندوقهای طلا به صورت غیرمستقیم سرمایهگذاری در مجموعهای از داراییهای مرتبط با طلا را فراهم میآورند.
مبلغ حداقلی سرمایهگذاری
سپرده طلا نیازمند سرمایهای معادل مبلغ خرید یک سکه یا شمش طلا است، ولی صندوقهای طلا امکان سرمایهگذاری با مبالغ بسیار کمتر (مثلاً از ۱۰۰ هزار تومان) را فراهم میکنند.
مدیریت و تنوعبخشی
مدیریت صندوقهای طلا به عهده مدیران حرفهای است که ریسک سرمایهگذاری را با تنوعبخشی به داراییها کاهش میدهند، برخلاف سپرده طلا که سرمایهگذار به صورت مستقیم درگیر نگهداری و مدیریت سرمایه خود است.
نقدشوندگی
نقدشوندگی صندوقهای طلا معمولا بالاتر است چون واحدهای صندوق به راحتی در بورس معامله میشوند. سپرده طلا ممکن است در برخی شرایط با محدودیتهایی در فروش یا تحویل طلای فیزیکی همراه باشد.
هزینهها
سپرده طلا هزینههایی مانند اجرت ساخت و کارمزد معاملات دارد. از طرف دیگر، صندوقهای طلا به دلیل مدیریت حرفهای، هزینههای جاری کمتری داشته ولی کارمزد مدیریت سالانه دارند.
جدول مقایسه سپرده طلا وصندوقهای طلا
| ویژگی | سپرده طلا | صندوقهای طلا |
| مالکیت | مالکیت مستقیم طلا یا گواهی سپرده | سرمایهگذاری غیرمستقیم در داراییهای طلا |
| حداقل سرمایه | معادل قیمت یک سکه یا شمش | امکان سرمایهگذاری با مبالغ کم (مثلاً ۱۰۰ هزار تومان) |
| مدیریت | نیاز به مدیریت مستقیم | مدیریت حرفهای با تنوعبخشی داراییها |
| نقدشوندگی | ممکن است محدودیت داشته باشد | نقدشوندگی بالا و معامله در بورس |
| هزینه ها | اجرت ساخت، کارمزد معاملات | کارمزد مدیریت سالانه |
سخن آخر
در این مقاله از مفهوم سپرده طلا و انواع گواهیهای مرتبط با آن تا نحوه عملکرد و سودآوری سپردهها و تفاوتشان با سپردههای بانکی و صندوقهای طلا صحبت کردیم. همچنین نکات مهم پیش از افتتاح سپرده یا استفاده از وثیقه طلا، مزایا و معایب سرمایهگذاری در این حوزه را نیز مورد بررسی قرار دادیم.
نکته مهم این است که سپرده طلا فرصتی برای حفظ و افزایش ارزش دارایی در برابر تورم و نوسانات بازارهای مالی است، اما نیاز به آگاهی و مدیریت ریسک دارد.
از سوی دیگر، سپردههای بانکی ابزار مطمئنتری برای دریافت سود ثابت و درآمد منظم به شمار میآیند، هرچند که ممکن است در برابر تورم عملکرد ضعیفتری داشته باشند. صندوقهای طلا نیز گزینهای میانمدت با تنوعبخشی مدیریت شده هستند که نقدشوندگی و سرمایهگذاری با مبالغ کمتر را ممکن میکنند.