آموزش صفر تا صد سرمایه گذاری در معاملات آپشن سهام

قراردادهای اختیار معامله یا آپشن از جمله ابزارهای نسبتا جدید و متفاوت بازار سرمایه هستند که به دلیل برخورداری از مزایایی مانند استفاده از ابزار اهرم توانسته‌اند نظر سرمایه‌گذاران بازارهای مالی را به خود جلب کنند. در این مطلب به آموزش صفر تا صد سرمایه گذاری در معاملات آپشن سهام می‌پردازیم و به شما خواهیم گفت چه استراتژی‌هایی در این بازار وجود دارد، همراه ما باشید.

معاملات آپشن سهام و انواع مختلف آن

معاملات آپشن سهام نوعی از قراردادهای مالی هستند که به خریدار این حق را می‌دهند که یک دارایی را در آینده با قیمت مشخصی خریداری کرده یا به فروش برساند، بدون این‌که الزامی برای انجام معامله وجود داشته باشد.

این معاملات به دو نوع اصلی تقسیم می‌شوند:

اختیار خرید (Call Option): این قرارداد به شما حق می‌دهد که یک دارایی را در یک قیمت مشخص که به آن قیمت اعمال گفته می‌شود، در آینده خریداری کنید.

اختیار فروش (Put Option): این قرارداد به شما این  حق را می‌دهد که یک دارایی را در یک قیمت مشخص در آینده بفروشید.

معاملات آپشن بر اساس تاریخ اعمال قرارداد هم به دو دسته‌ تقسیم می‌شوند: در نوع اروپایی، قرارداد فقط در تاریخ انقضا قابل اجرا است و دارنده تنها در روز سررسید می‌تواند حق خود را اعمال کند اما در نوع آمریکایی، قرارداد قابل اجرا در هر زمانی تا تاریخ انقضای آن است و  خریدار می‌تواند در هر لحظه قبل از انقضا از حق خود استفاده کند.

انواع موقعیت‌ها در اختیار معامله سهام

چهار موقعیت اصلی در معاملات آپشن عبارتند از:

خرید اختیار خرید (Long Call)

فروش اختیار خرید (Short Call)

خرید اختیار فروش Long Put))

فروش اختیار فروش (Short Put)

خرید اختیار خرید: در این موقعیت، معامله‌گر یک قرارداد اختیار خرید را می‌خرد و امیدوار است که قیمت دارایی پایه در آینده افزایش یابد. این موقعیت به او حق می‌دهد که دارایی را در یک قیمت مشخص (قیمت اعمال) خریداری کند و هدف از آن، کسب سود از افزایش قیمت دارایی است.

فروش اختیار خرید: در این موقعیت، معامله‌گر یک قرارداد اختیار خرید را می‌فروشد و متعهد می‌شود در صورت اعمال، دارایی را در قیمت مشخصی بفروشد. این موقعیت برای زمانی است که معامله‌گر پیش‌بینی می‌کند قیمت دارایی کاهش می‌یابد یا ثابت می‌ماند.

خرید اختیار فروش: در این موقعیت، معامله‌گر یک قرارداد اختیار فروش را می‌خرد و امیدوار است که قیمت دارایی پایه کاهش یابد. این قرارداد به او حق می‌دهد که دارایی را در قیمت مشخصی بفروشد.

فروش اختیار فروش: در این موقعیت، معامله‌گر یک قرارداد اختیار فروش را می‌فروشد و متعهد می‌شود در صورت اعمال، دارایی را به قیمت مشخصی بخرد. این استراتژی معمولاً زمانی استفاده می‌شود که معامله‌گر انتظار دارد قیمت دارایی افزایش یابد یا ثابت بماند.

مزایا و معایب معاملات آپشن سهام

معاملات آپشن مزایای و کاربردهای مختلفی دارد که در ادامه با بعضی از آن‌ها بیشتر آشنا می‌شویم:

اهرم در بازار آپشن: به این معنا که شما در این بازار می‌توانید با سرمایه کمتر، در موقعیت‌های بزرگتری سرمایه‌گذاری کنید و در صورت درست بودن تحلیل، سود قابل توجهی به دست آورید.

مدیریت ریسک: اگر شما خریدار آپشن باشید، بیشترین چیزی که ممکن است از دست بدهید، همان مبلغی است که برای خرید آپشن (پریمیوم) پرداخت کرده‌اید. یعنی ریسک شما محدود به همان مقدار است و بیشتر از آن نمی‌توانید ضرر کنید.

انعطاف‌پذیری: شما می‌توانید در زمان مناسب تصمیم بگیرید که از آپشن استفاده کنید یا از آن بگذرید. این به شما انعطاف زیادی می‌دهد تا بر اساس وضعیت بازار عمل کنید.

اما قراردادهای آپشن معایب و محدودیت‌هایی هم دارند:

پیچیدگی: معاملات آپشن می‌توانند پیچیده باشند و نیاز به دانش و تجربه کافی دارند. برای کسانی که تازه وارد این بازار می‌شوند، ممکن است فهم دقیق سازو‌کار و استراتژی‌های آپشن دشوار باشد. این موضوع به‌ویژه به دلیل وجود اهرم در این بازار اهمیت زیادی دارد، چرا که در صورت سرمایه‌گذاری نادرست، امکان ضرر و زیان زیاد هم در این بازار وجود دارد.

هزینه‌های پریمیوم: برای خرید آپشن باید پریمیوم پرداخت کنید. اگر شما آپشن را خریداری کنید و از آن استفاده نکنید، این پول از دست می‌رود.

ریسک بالاتر برای فروشنده آپشن: اگر شما فروشنده آپشن باشید، اگر قیمت دارایی به شدت بالا یا پایین برود، ممکن است مجبور شوید آن را به قیمت بسیار کم یا زیاد خرید و فروش کنید که می‌تواند ضرر زیادی برای شما به همراه داشته باشد. بنابراین، فروشنده‌ها در معرض ریسک بالاتری هستند.

اجزای مهم یک معاملات آپشن سهام

قراردادهای آپشن یا اختیار معامله بخش‌های زیادی دارند که مهمترین آن‌ها را می‌توانید در ادامه ببینید:

تاریخ انقضا: تاریخی است که پس از آن، قرارداد منقضی شده و دیگر قابل استفاده نیست. در این تاریخ، خریدار باید تصمیم بگیرد که از حق خود استفاده کند یا خیر.

قیمت اعمال: قیمتی است که در آن، خریدار می‌تواند دارایی را خریداری (در صورت آپشن خرید) یا بفروشد (در صورت آپشن فروش). این قیمت از پیش تعیین‌شده است و تأثیر زیادی بر سود یا زیان خریدار دارد.

هزینه قرارداد یا پریمیوم: هزینه‌ای که خریدار باید برای خرید اختیار بپردازد. این مبلغ به فروشنده اختیار پرداخت می‌شود و این هزینه برای lk21 خریدار صرف‌نظر از اینکه اختیار را اعمال کند یا نه، غیرقابل بازگشت است.

استراتژی های آپشن

در بازار آپشن، استراتژی‌های مختلفی وجود دارد که در ادامه شما را با بعضی از مهم‌ترین آن‌ها بیشتر آشنا می‌کنیم:

استراتژی اختیار خرید پوشش‌یافته (Covered Call)

در این استراتژی، شما همزمان با نگهداری سهام، یک قرارداد اختیار خرید برای همان سهام می‌فروشید.

یعنی ابتدا سهامی را خریداری می‌کنید که قصد نگهداری آن را دارید. سپس همزمان با خرید سهام، یک قرارداد اختیار خرید با قیمت و تاریخ انقضای مشخص می‌فروشید. در این قرارداد، خریدار، حق خرید سهام شما را با قیمت معین (قیمت اعمال) در تاریخ انقضا دارد.

در این شرایط  با فروش اختیار خرید، مبلغی به نام «پریمیوم» دریافت می‌کنید که به سود شما اضافه می‌شود. همچنین در صورت کاهش قیمت سهام، درآمد حاصل از فروش اختیار خرید می‌تواند بخشی از زیان را جبران کند.

محدودیت این استراتژی این است که اگر قیمت سهام به شدت افزایش یابد، سود شما محدود به قیمت اعمال و پریمیوم دریافتی است و از آن بیشتر نمی‌توانید سود ببرید. همچنین اگر خریدار اختیار خرید از حق خود استفاده کند، شما موظف به فروش سهام خود به قیمت اعمال هستید.

برای آشنایی بیشتر با این استراتژی به مثال زیر دقت کنید:

فرض کنید سهامی را به قیمت 100 تومان خریداری کرده‌اید. سپس یک اختیار خرید با قیمت اعمال 110 تومان و تاریخ انقضا یک ماه بعد می‌فروشید و 5 تومان پریمیوم دریافت می‌کنید.

اگر قیمت سهام تا تاریخ انقضا به 120 تومان برسد، خریدار اختیار خرید از حق خود استفاده می‌کند و شما موظف به فروش سهام به قیمت 110 تومان هستید. در این صورت، سود شما 10 تومان (تفاوت قیمت خرید و فروش) به اضافه 5 تومان پریمیوم دریافتی است که در مجموع 15 تومان می‌شود.

اما اگر قیمت سهام تا تاریخ انقضا به 90 تومان برسد، خریدار از حق خود استفاده نمی‌کند و شما سهام را نگه می‌دارید. در این صورت، زیان شما یعنی مبلغ 10 تومان (تفاوت قیمت خرید و قیمت بازار) جبران می‌شود.

در مجموع، استراتژی اختیار خرید پوشش‌یافته به سرمایه‌گذاران این امکان را می‌دهد که از دارایی‌های خود درآمد اضافی کسب کنند و در عین حال ریسک‌های موجود را مدیریت کنند.

استراتژی  نامتقارن خرید خوش‌بینانه (Bull Call Spread)

این استراتژی یکی از روش‌های محبوب در معاملات آپشن است که به سرمایه‌گذاران اجازه می‌دهد با هزینه کمتر، از افزایش قیمت دارایی بهره‌مند شوند.

در این استراتژی ابتدا، یک اختیار خرید با قیمت اعمال پایین‌تر خریداری و سپس همزمان، یک اختیار خرید با قیمت اعمال بالاتر فروخته می‌شود.

در این شرایط،  با فروش اختیار خرید با قیمت اعمال بالاتر، بخشی از هزینه خرید اختیار خرید با قیمت اعمال پایین‌تر جبران می‌شود.

در این استراتژی، سرمایه‌گذار با هزینه کمتر، از افزایش قیمت دارایی بهره‌مند می‌شود اما باید به محدودیت‌های سود و زیان توجه داشته باشد.

استراتژی آربیتراژ (Arbitrage)

استراتژی آربیتراژ در بازار مشتقه به معنای استفاده از تفاوت قیمت‌ها در بازارهای مختلف یا ابزارهای مالی مختلف برای به دست آوردن سود است. در این استراتژی، معامله‌گر به طور همزمان یک دارایی را در یک بازار می‌خرد و در بازار دیگری می‌فروشد، بدون اینکه ریسک قابل توجهی را متحمل شود.

از مزایای این استراتژی می‌توان به سود بدون ریسک اشاره کرد. در شرایط ایده‌آل، آربیتراژ به معامله‌گر این امکان را می‌دهد که بدون ریسک سود قابل توجهی به دست آورد. ضمن این‌که آربیتراژ در مدت زمانی کوتاه باعث کسب سود خواهد شد، زیرا تفاوت قیمت‌ها ممکن است فقط برای مدت کوتاهی وجود داشته باشد.

از معایب این روش هم می توان به نیاز به سرمایه زیاد و هزینه‌های بالای تراکنش‌ها اشاره کرد.

با یک مثال بیشتر با آربیتراژ آشنا می‌شویم:

فرض کنید قیمت یک دارایی در یک بازار 100 تومان است، در حالی که همان دارایی در یک بازار خارجی  دیگر 105 تومان قیمت دارد. با استفاده از استراتژی آربیتراژ، می‌توانید در بازار اول دارایی را بخرید و به سرعت در بازار دوم با قیمت بالاتر به فروش lk21 برسانید و از تفاوت قیمت‌ها سود ببرید.

استراتژی اسپرد صعودی (Bull Spread)

یکی دیگر از استراتژی‌های بازار آپشن که با هدف کسب سود از افزایش قیمت یک دارایی در آینده استفاده می‌شود. این استراتژی به طور معمول از ترکیب دو قرارداد اختیار معامله (اختیار خرید یا فروش) استفاده می‌کند و در شرایطی که پیش‌بینی می‌شود قیمت دارایی در آینده افزایش یابد، به کار می‌رود.

برای اجرای استراتژی اسپرد صعودی، شما اختیار خرید یک دارایی را با قیمت اعمال پایین‌تری می‌خرید و در همان زمان، اختیار خرید همان دارایی را با قیمت اعمال بالاتر می‌فروشید.

این استراتژی به این صورت عمل می‌کند که شما به طور همزمان دو قرارداد اختیار خرید را مدیریت می‌کنید: یک قرارداد اختیار خرید با قیمت اعمال پایین‌تر خریداری می‌کنید و یک قرارداد اختیار خرید با قیمت اعمال بالاتر می‌فروشید.

چون بخشی از هزینه خرید قرارداد با فروش قرارداد دیگر جبران می‌شود، ریسک کمتری نسبت به خرید یک قرارداد تنها دارید.

اگر قیمت دارایی در آینده افزایش یابد، سود شما محدود به تفاوت میان قیمت‌های اعمال دو قرارداد خواهد بود. همنین برخلاف خرید یک قرارداد اختیار خرید ساده، در اسپرد صعودی به دلیل فروش یک قرارداد، هزینه‌های اولیه کاهش می‌یابد.

از معایب این استراتژی می‌توان به سود محدود و نیاز به پیش‌بینی دقیق اشاره کرد.

فرض کنید قیمت فعلی سهام یک شرکت برابر با 100 تومان است. شما پیش‌بینی می‌کنید که قیمت این سهام به 110  تومان خواهد رسید. در این صورت با استفاده از استراتژی اسپرد صعودی، شما اختیار خرید با قیمت اعمال 100 تومان را می‌خرید و اختیار خرید با قیمت اعمال 110 تومان را می‌فروشید.

اگر قیمت سهام در پایان قرارداد به 110 تومان برسد، شما اختیار خرید با قیمت 100 تومان را با سود 10 تومان می‌فروشید اما از فروش اختیار خرید 110 تومان، هیچ سودی نمی‌برید.

سود حداکثری شما در این استراتژی برابر با تفاوت بین قیمت‌های اعمال دو قرارداد، منهای هزینه‌های معامله خواهد بود.

از دیگر استراتژی‌های بازار آپشن می‌توان به استراتژی نامتقارن بدبینانه، استراتژی نامتقارن خرید پروانه‌ای با اختیار فروش و استراتژی متقارن استرادل اشاره کرد.

جمع بندی

در این مقاله به آموزش صفر تا صد سرمایه گذاری در معاملات آپشن سهام پرداختیم و گفتیم استراتژی‌های متعددی برای معامله در این بازار وجود دارد. از جمله این استراتژی‌ها می‌توان به آربیتراژ، استراتژی اسپرد صعودی و استراتژی اختیار خرید پوشش‌یافته اشاره کرد که در این مقاله به صورت کامل آن‌ها را توضیح داده‌ایم.