بورس بازار پیچیدهای است و لازمه موفقیت و کسب سود در این بازار، داشتن اطلاعات خوب از وضعیت معاملات در این بازار، شرایط مالی شرکتهای مختلف و ارزش ذاتی آنها و تاثیر رویدادهای مختلف بر بازار سرمایه است. پس برای حضور در بورس باید حتما دانش بالایی از این بازار داشت؟ جواب به این سوال تا حدودی منفی است. روشهای دیگری هم برای سرمایهگذاری موفق و کسب سود مناسب از این بازار وجود دارد. در این مطلب از مجله زاگرس به سراغ این موضوع رفتهایم و به شما خواهیم گفت مدیریت دارایی چیست و چه کاربردی دارد، پس همراه ما باشید.
مدیریت دارایی چیست؟
مدیریت دارایی یکی از روشهای جدید سرمایهگذاری در بازارهای مالی به شمار میآید. در این روش شما دارایی خود را به ابزارهایی در بازار سرمایه اختصاص میدهید که توسط افراد متخصص و با تجربه در این بازار مدیریت میشوند.
به عبارتی به جای اینکه شما به صورت مستقیم در بورس معامله کنید با استفاده از انواع روش های مدیریت دارایی، میتوانید این کار را به افراد حرفهای بازار سرمایه بسپارید.
مدیریت دارایی برای کسانی که دانش زیادی از بازار سرمایه ندارند یا زمان آنها برای پیگیری اتفاقات و رویدادهای این بازار کم است و حتی در شرایط مختلف بازار احساس میکنند به کمک افراد حرفهایتر برای معامله نیاز دارند، روش بسیار خوبی محسوب میشود.
همچنین با بهره گیری از مدیریت دارایی میتوان با مدیریت ریسک، به کسب سود بیشتر از بازارهای مالی هم دست یافت. در ادامه به سراغ مزایای مدیریت دارایی میرویم و شما را با این روش جذاب سرمایهگذاری در بورس و کاربرد مدیریت دارایی برای سرمایهگذاران بیشتر آشنا میکنیم.
در مطلب «دارایی چیست؟ و انواع آن کدامند؟ + تعریف در حوزههای مختلف» به طور مفصل در مورد تعریف دارایی، انواع مختلف داراییها (مالی، فیزیکی، مولد و غیرمولد) و کاربرد هر نوع در حوزههای اقتصادی و سرمایهگذاری صحبت کردهایم.
چرا مدیریت دارایی در بازار سرمایه اهمیت دارد؟
اهمیت مدیریت دارایی در بازار سرمایه از آنجا ناشی میشود که این بازار ذاتاً پرنوسان و همراه با ریسکهای متعدد است و بدون یک چارچوب مشخص، تصمیمها بهسرعت هیجانی و پرهزینه میشوند.
مدیریت دارایی سرمایهگذاری را از یک اقدام مقطعی به یک سیستم تبدیل میکند؛ سیستمی که شامل تعیین هدف، انتخاب ترکیب مناسب داراییها، تعریف قواعد ورود و خروج و پایش مستمر ریسک و بازده است. در این نگاه، بازده پایدار حاصل نظم در تصمیمگیری است، نه انتخاب تصادفی یک دارایی.
در این رویکرد، کنترل ریسک بر کسب بازده اولویت دارد؛ زیرا اصل اساسی در بازار «اول بقا، بعد رشد» است. مدیریت دارایی با جلوگیری از تمرکز بیش از حد، کنترل افت سرمایه و تفکیک انواع ریسک، از حذف شدن سرمایهگذار در دورههای بحرانی جلوگیری میکند.
همچنین با ایجاد چارچوب مشخص، مانع تصمیمهای هیجانی در زمان ترس یا طمع میشود و تمرکز را به سمت بازده متناسب با ریسک هدایت میکند.
در نهایت، مدیریت دارایی سرمایهگذاری را با شرایط فردی مانند افق زمانی و ریسکپذیری هماهنگ میکند و زمینه رشد مرکب در بلندمدت را فراهم میسازد؛ موضوعی که تفاوت اصلی بین سرمایهگذار حرفهای و معاملهگر هیجانی را رقم میزند.
مزایای مدیریت دارایی چیست؟
تا اینجای مطلب، احتمالا با بعضی از مزایا و کاربرد مدیریت دارایی آشنا شده باشید، در ادامه شما را با مزایای این روش بیشتر آشنا خواهیم کرد.
مدیریت ریسک
سرمایهگذاری همیشه با ریسک همراه بوده و هرچه امکان کسب سود در این بازار افزایش پیدا کند، در کنار آن ریسک سرمایهگذاری بالاتر میرود.
مدیریت دارایی به همراه متخصصان و افراد باتجربه، میتواند به سرمایهگذاران برای مدیریت ریسک سرمایه گذاری کمک کند. حرفهایهای بازار به خوبی میتوانند عواملی که باعث ضرر و زیان در بازار سرمایه میشوند را شناسایی و تحلیل کنند و یک سرمایهگذاری با ریسک کمتر را پیش روی معاملهگران بازار بورس قرار دهند.
استفاده از نیروهای متخصص و با دانش مالی بالا
تجربه و تخصص در بازارهای مالی حرف اول را میزند. افرادی که سالهای زیادی در این بازار بودند و دانش بالایی از مفاهیم پایه و روشهای مختلف تحلیل این بازار دارند، طبیعتا عملکرد موفقتری هم در بورس خواهند داشت. در روش مدیریت دارایی، افراد دارایی خود را به این افراد حرفهای و باسابقه میسپارند که یکی از مهمترین مزایای مدیریت دارایی محسوب میشود.
از دیگر کاربردهای مدیریت دارایی میتوان به متنوعسازی سبد سرمایهگذاری، استفاده درست از زمان و مدیریت آن و افزایش بازدهی اشاره کرد.
انواع روشهای مدیریت دارایی در بازار سرمایه
مدیریت دارایی در بازار سرمایه معمولاً به دو روش اصلی انجام میشود: سرمایهگذاری از طریق صندوقهای سرمایهگذاری و سبدگردانی اختصاصی. هر یک از این روشها متناسب با میزان دانش، زمان، اهداف مالی و درجه ریسکپذیری سرمایهگذاران طراحی شدهاند. در ادامه، با این دو روش و کاربرد هرکدام بیشتر آشنا میشویم.
صندوق سرمایهگذاری چیست؟
صندوق سرمایهگذاری یکی از ابزارهای نوین و کارآمد سرمایهگذاری در بازار سرمایه محسوب میشود. این صندوقها نهادهای مالی هستند که منابع مالی سرمایهگذاران مختلف را جمعآوری کرده و آن را در داراییهایی مانند سهام شرکتهای بورسی، سپردههای بانکی، اوراق با درآمد ثابت، طلا و سایر ابزارهای مالی سرمایهگذاری میکنند.
فعالیت صندوقهای سرمایهگذاری تحت نظارت سازمان بورس و اوراق بهادار انجام میشود و مدیریت آنها بر عهده تیمی حرفهای و باتجربه از فعالان بازار سرمایه است. به همین دلیل، این ابزارها گزینهای مناسب برای افرادی به شمار میروند که دانش تخصصی بالایی از بورس ندارند یا امکان پیگیری مداوم تحولات بازار را ندارند.
با توجه به تفاوت سطح ریسکپذیری سرمایهگذاران، صندوقهای متنوعی با ترکیب دارایی و استراتژیهای مختلف شکل گرفتهاند که هرکدام پاسخگوی نیاز گروه خاصی از سرمایهگذاران هستند.
صندوقهای سرمایهگذاری و انواع آنها
صندوقهای سرمایهگذاری از دو منظر اصلی دستهبندی میشوند: نحوه معامله واحدهای صندوق و ترکیب دارایی آنها.
از نظر نحوه معامله، صندوقها به دو گروه قابل معامله و صدور و ابطالی تقسیم میشوند.
صندوقهای قابل معامله (ETF)
صندوقهای قابل معامله در بورس که با عنوان ETF شناخته میشوند، دارای نماد معاملاتی هستند و واحدهای آنها مانند سهام شرکتها از طریق سامانههای آنلاین کارگزاری خرید و فروش میشود. این ویژگی باعث شده نقدشوندگی بالا و سهولت معامله، از مهمترین مزایای این نوع صندوقها باشد.
صندوقهای صدور و ابطالی
در صندوقهای صدور و ابطالی، خرید و فروش واحدها از طریق ثبت درخواست صدور یا ابطال نزد صندوق انجام میشود. ارزش واحدهای این صندوقها بر اساس خالص ارزش داراییها محاسبه میشود و امروزه بسیاری از آنها امکان انجام فرآیند صدور و ابطال به صورت آنلاین را نیز فراهم کردهاند.
انواع صندوقها بر اساس ترکیب دارایی
از منظر ترکیب دارایی، صندوقهای سرمایهگذاری به انواع مختلفی تقسیم میشوند که هرکدام سطح ریسک و بازده متفاوتی دارند.
صندوقهای درآمد ثابت
صندوقهای درآمد ثابت از کمریسکترین ابزارهای سرمایهگذاری در بازار سرمایه ایران به شمار میروند و به همین دلیل محبوبیت بالایی میان سرمایهگذاران محافظهکار دارند. بخش عمده دارایی این صندوقها در اوراق با درآمد ثابت و گواهی سپرده بانکی سرمایهگذاری میشود و بخش کوچکتری از منابع آنها به سهام اختصاص دارد.
این صندوقها معمولاً بازدهی بالاتری نسبت به سپردههای بانکی ارائه میدهند و برخی از آنها سود نقدی دورهای نیز به سرمایهگذاران پرداخت میکنند.
صندوق درآمد ثابت فردای زاگرس نمونهای از این نوع صندوقهاست که برای افرادی با ریسکپذیری پایین و بهدنبال درآمدی پایدار گزینهای مناسب محسوب میشود. همچنین این صندوقها در دورههای رکود یا افت بازار سهام، ابزار مناسبی برای مدیریت ریسک پرتفوی هستند.
صندوقهای سهامی
در صندوقهای سهامی، بخش عمده داراییها به سرمایهگذاری در سهام شرکتهای بورسی اختصاص مییابد. به همین دلیل، این صندوقها نسبت به صندوقهای درآمد ثابت ریسک بالاتری دارند، اما در مقابل، ظرفیت بازدهی بالاتری نیز برای سرمایهگذاران فراهم میکنند.
مدیریت حرفهای و تحلیل مستمر بازار از مهمترین مزایای صندوقهای سهامی است که آنها را به گزینهای جذاب برای سرمایهگذارانی با افق زمانی بلندمدت و ریسکپذیری بالاتر تبدیل میکند. صندوق سهامی تاراز نمونهای از این دسته صندوقهاست.
صندوقهای مختلط
صندوقهای مختلط ترکیبی از صندوقهای درآمد ثابت و سهامی هستند. معمولاً حدود نیمی از دارایی این صندوقها در سهام و نیمی دیگر در اوراق با درآمد ثابت سرمایهگذاری میشود. به همین دلیل، سطح ریسک و بازدهی آنها نیز بین صندوقهای درآمد ثابت و صندوقهای سهامی قرار میگیرد و برای سرمایهگذارانی با ریسکپذیری متوسط مناسب است.
صندوقهای طلا
صندوقهای طلا از دیگر ابزارهای پرطرفدار بازار سرمایه هستند که بخش عمده دارایی آنها در سکه طلا و اوراق بهادار مبتنی بر طلا سرمایهگذاری میشود. عملکرد این صندوقها همسو با نوسانات بازار طلاست و به سرمایهگذاران امکان میدهد بدون خرید فیزیکی طلا، از تغییرات قیمت آن بهرهمند شوند.
امکان سرمایهگذاری با مبالغ کم، نقدشوندگی بالا و حذف ریسکهایی مانند سرقت یا نگهداری فیزیکی، از مهمترین مزایای صندوقهای طلا نسبت به طلای فیزیکی است. صندوق طلای جواهر نمونهای از این نوع صندوقها محسوب میشود. علاوه بر این، صندوقهای اهرمی و صندوقهای بخشی نیز از دیگر ابزارهای تخصصی بازار سرمایه هستند که برای سرمایهگذاران حرفهای طراحی شدهاند.
سبدگردانی اختصاصی چیست؟
سبدگردانی اختصاصی یکی دیگر از روشهای مدیریت دارایی در بازار سرمایه است که در آن، یک نهاد مالی دارای مجوز، مدیریت داراییهای سرمایهگذار را بر اساس قرارداد مشخص بر عهده میگیرد. در این روش، ترکیب داراییها متناسب با اهداف مالی، میزان ریسکپذیری، افق زمانی و شخصیت سرمایهگذاری هر فرد بهصورت کاملاً اختصاصی طراحی میشود.
سبدگردانی اختصاصی معمولاً برای افرادی مناسب است که سرمایه بالاتری دارند و تمایل دارند تصمیمگیریهای سرمایهگذاری آنها بهصورت حرفهای و شخصیسازیشده انجام شود.
سبدگردانی اختصاصی چه تفاوتی با صندوق سرمایهگذاری دارد؟
تفاوت اصلی این دو روش در «میزان شخصیسازی» و «سطح مدیریت» نهفته است. در صندوق سرمایهگذاری، شما یکی از سرمایهگذاران یک پرتفوی مشترک هستید که بر اساس امیدنامه صندوق مدیریت میشود، اما در سبدگردانی اختصاصی، پرتفوی دقیقاً برای شما طراحی میشود و تصمیمها متناسب با شرایط شخصیتان گرفته میشود.
از نظر مالکیت نیز تفاوت مهمی وجود دارد. در صندوقها، شما مالک واحدهای صندوق هستید، اما در سبدگردانی اختصاصی، مالک مستقیم داراییها باقی میمانید. همچنین سطح انعطافپذیری در سبدگردانی بهمراتب بیشتر است و مدیر سبد میتواند سریعتر و فعالتر به تغییرات بازار واکنش نشان دهد، در حالی که صندوقها معمولاً چارچوبهای سختگیرانهتری دارند.
از منظر مخاطب هدف، صندوقهای سرمایهگذاری بیشتر برای سرمایهگذاران خرد، پسیو و کمریسکتر مناسباند، در حالی که سبدگردانی اختصاصی برای افرادی طراحی شده که سرمایه بالاتری دارند، افق سرمایهگذاری مشخصتری دنبال میکنند و انتظار مدیریت فعال و شخصیسازیشده دارند.
جدول مقایسه سبدگردانی اختصاصی و صندوق سرمایهگذاری
| معیار مقایسه | سبدگردانی اختصاصی | صندوق سرمایهگذاری |
|---|---|---|
| تعریف | مدیریت حرفهای و شخصیسازیشده داراییهای یک سرمایهگذار مشخص بر اساس قرارداد اختصاصی با شرکت سبدگردان مجاز | نهاد مالی که منابع تعداد زیادی از سرمایهگذاران را تجمیع کرده و بر اساس یک استراتژی واحد (امیدنامه) مدیریت میکند |
| نوع مدیریت | کاملاً فعال و منعطف، متناسب با شرایط بازار و وضعیت سرمایهگذار | معمولاً پسیو یا نیمهفعال، محدود به چارچوب امیدنامه |
| سطح شخصیسازی | بسیار بالا؛ پرتفوی دقیقاً بر اساس هدف، ریسکپذیری و افق زمانی فرد طراحی میشود | وجود ندارد؛ همه سرمایهگذاران از یک ترکیب دارایی مشترک استفاده میکنند |
| مالکیت دارایی | داراییها به نام خود سرمایهگذار است و شرکت سبدگردان فقط حق مدیریت دارد | سرمایهگذار مالک واحدهای صندوق است، نه داراییهای داخل صندوق |
| انعطافپذیری استراتژی | بسیار زیاد؛ امکان تغییر سریع استراتژی در واکنش به بازار | محدود؛ تغییرات باید در چارچوب امیدنامه انجام شود |
| حداقل سرمایه لازم | معمولاً بالا (از چندصد میلیون تا چند میلیارد تومان بسته به شرکت سبدگردان) | بسیار پایین؛ امکان سرمایهگذاری با مبالغ اندک |
| شفافیت و گزارشدهی | گزارشهای اختصاصی، دقیق و مستمر برای هر سرمایهگذار | گزارشهای دورهای و عمومی برای همه سرمایهگذاران |
| نقدشوندگی | وابسته به ترکیب دارایی و شرایط بازار؛ خروج معمولاً با هماهنگی انجام میشود | بالا؛ بهویژه در صندوقهای ETF که خرید و فروش آنی دارند |
| هزینهها | کارمزد مدیریت مبتنی بر ارزش دارایی (AUM) و گاهی کارمزد عملکرد | کارمزد مدیریت سالانه (کسر از NAV) و احتمالاً کارمزد خرید و فروش |
| کنترل سرمایهگذار | غیرمستقیم اما شخصیسازیشده؛ تصمیمها مطابق قرارداد فردی گرفته میشود | کاملاً غیرمستقیم؛ سرمایهگذار دخالتی در تصمیمها ندارد |
| ریسک و بازده | وابسته به استراتژی اختصاصی و مهارت مدیر سبد؛ میتواند بسیار محافظهکارانه یا تهاجمی باشد | وابسته به نوع صندوق؛ بازده برای همه سرمایهگذاران یکسان است |
| مخاطب هدف | سرمایهگذاران با سرمایه بالا، نگاه حرفهای و تمایل به مدیریت فعال | سرمایهگذاران خرد، افراد کمتجربه یا کسانی که سادگی را ترجیح میدهند |
| مناسب برای چه کسانی نیست؟ | افراد با سرمایه کم یا انتظار نقدشوندگی فوری | افرادی که به دنبال استراتژی کاملاً شخصی و انعطافپذیر هستند |
| نظارت قانونی | تحت نظارت سازمان بورس، مبتنی بر قرارداد اختصاصی | تحت نظارت سازمان بورس و امیدنامه مصوب |
مشاوره با متخصصان سرمایهگذاری زاگرس
نخستین و مهمترین گام برای موفقیت در بازار سرمایه، انتخاب روش سرمایهگذاری متناسب با شرایط فردی است. این انتخاب نیازمند بررسی عواملی مانند میزان سرمایه، اهداف مالی، افق زمانی و درجه ریسکپذیری است.
یکی از سادهترین و مطمئنترین راهها برای انتخاب مسیر مناسب سرمایهگذاری، استفاده از خدماتی مانند صندوقهای سرمایهگذاری یا سبدگردانی اختصاصی و بهرهمندی از مشاوره تخصصی است.
مشاوران سرمایهگذاری زاگرس با تکیه بر تجربه و دانش حرفهای خود، سرمایهگذاران را در انتخاب بهترین روش مدیریت دارایی همراهی میکنند و مسیر سرمایهگذاری آگاهانهتری را برای آنها فراهم میسازند.
سخن آخر
در این مطلب به شما گفتیم مدیریت دارایی چیست و درباره کاربرد آن با شما صحبت کردیم. گفتیم مدیریت دارایی روشی غیرمستقیم برای سرمایهگذاری در بورس است که در آن سرمایه شما را در این بازار افراد حرفهای تر و باتجربه بالاتر مدیریت میکنند. صندوقهای سرمایهگذاری و سبدگردانی اختصاصی دو روش مدیریت داراییها در بورس محسوب میشوند.
