حضور در بازارهای مالی مانند بازار بورس، نیاز به دانش بالا از این بازار و پیگیری مداوم اتفاقات و رویدادهای موثر بر آن دارد. به دست آوردن این دانش و گذاشتن این وقت هم کار راحتی نیست. بنابراین با توجه به این موضوع و همچنین اهمیت بالای سرمایهگذاری در بازارهای مالی، بسیاری ترجیح میدهند. مدیریت داراییهای خود را در این بازار به دست کسانی بسپارند که در تحلیل بازار سرمایه و اتفاقات آن حرفهایتر هستند. این کار را به روشهای مختلفی میتوان انجام داد که یکی از مهمترین آنها سبدگردانی است. در ادامه با این روش مدیریت سرمایه در بورس بیشتر آشنا میشویم، همراه ما باشید.
آشنایی با مفهوم سبدگردانی
سبدگردانی یعنی مدیریت پول و سرمایه یک شخص توسط افرادی که تخصص و تجربه لازم برای سرمایهگذاری در بازارهای مالی را دارند. این افراد که در قالب شرکتهای سبدگردان این کار را انجام میدهند، تلاش میکنند دارایی سرمایهگذاران را به بهترین شکل ممکن در سهام، طلا و… سرمایه گذاری کنند تا بیشترین سود ممکن برای آنها ایجاد شود.
شرکتهای سبدگردانی، دارایی سرمایهگذاران را تنها در یک دارایی مثلا فقط سهام یک شرکت، سرمایهگذاری نمیکنند، بلکه آن را میان چند دارایی مختلف پخش خواهند کرد. برای این کار یک دستورالعمل سبدگردانی وجود دارد؛ مجموعه قوانین و مقرراتی که توسط سازمان بورس و اوراق بهادار ایران تدوین شده و شرایط و ضوابط مربوط به تأسیس، فعالیت، و نظارت بر شرکتهای سبدگردان را مشخص میکند.
طبق این دستورالعمل، هر شرکتی که بخواهد بهعنوان سبدگردان فعالیت کند، باید دو نوع مجوز دریافت کند: اول مجوز تأسیس برای ایجاد شرکت جدید یا تبدیل شرکت موجود به شرکت سبدگردان و دوم مجوز فعالیت برای انجام فعالیتهای سبدگردانی بهصورت رسمی. این مجوزها توسط سازمان بورس صادر میشوند و بدون دریافت این مجوزها، فعالیت سبدگردانی غیرقانونی خواهد بود.
انواع روش های سبدگردانی در بورس
سبدگردانی معمولاً به دو روش اصلی انجام میشود که سرمایهگذاران با توجه به میزان سرمایه و هدف خود میتوانند یکی از آنها را انتخاب کنند. این دو روش عبارتند از: سبدگردانی اختصاصی و صندوقهای سرمایهگذاری.
سبدگردانی اختصاصی چیست؟
در این روش، یک سبد سرمایهگذاری کاملاً شخصی و اختصاصی برای یک سرمایهگذار طراحی میشود و تیمی از افراد باتجربه بالا در بازارهای مالی با توجه به اهداف و روحیات شخص، یک پرتفوی اختصاصی برای او در نظر میگیرند. از جمله ویژگیهای این روش میتوان به سبدگردانی با توجه به اهداف مالی، میزان ریسکپذیری و نیازهای خاص سرمایهگذار، اشاره کرد. در این روش، سرمایهگذار معمولا سرمایه قابلتوجهی (مانند چند صد میلیون یا بیشتر) در اختیار دارد و شرکتهای سبدگردان هم برای انجام این کار، مبلغ مشخصی را بهعنوان مبلغ پایه برای ارائه خدمات سبدگردانی اختصاصی در نظر میگیرند. این روش کاملاً شخصیسازی شده و سبد سرمایه گذار متناسب با شرایط و نیازهای سرمایهگذار است.
صندوق سرمایهگذاری چیست؟
استفاده از صندوقهای سرمایهگذاری برای کسانی مناسب است که سرمایه کمتری دارند. در این روش دارایی سرمایهگذاران مختلف در یک صندوق سرمایهگذاری تجمیع میشود و مدیر صندوق این پول را در داراییهای مختلف مانند سهام، اوراق قرضه و دیگر ابزارهای مالی سرمایهگذاری میکند. سرمایهگذاران به نسبت سهم خود، از سود و زیان صندوق بهرهمند میشوند. مهمترین مزیت صندوقهای سرمایهگذاری این است که با مبلغهای کوچک هم میتوان از مدیریت حرفهایهای بازار سرمایه استفاده کرد.
سبدگردانی و صندوق سرمایه گذاری چه تفاوتی باهم دارند؟
احتمالا تا حد زیادی متوجه تفاوت میان سبدگردانی اختصاصی و صندوق سرمایه گذاری شده باشید. اما در ادامه به تفکیک درباره تفاوت این دو روش مدیریت داراییها در بورس صحبت میکنیم:
نوع مدیریت: در سبدگردانی اختصاصی سرمایه افراد بهصورت اختصاصی مدیریت میشود و استراتژی سرمایهگذاری بر اساس نیازها و اهداف شخصی فرد طراحی میشود اما در صندوقهای سرمایهگذاری، دارایی افراد همراه با سرمایه سایرین در یک صندوق جمعآوری شده و بهصورت مشترک مدیریت میشود و استراتژی سرمایهگذاری برای همه سرمایهگذاران یکسان است.
حداقل سرمایه: در سبدگردانی اختصاصی معمولاً نیاز به سرمایه بالا (چند صد میلیون تومان یا بیشتر) است. برای سبدگردانی با سرمایه کم باید به سراغ صندوق ها رفت. در صندوقهای سرمایهگذاری، با مبالغ کم (حتی چند صد هزار تومان) هم میتوان سرمایهگذاری و از تخصص حرفهایهای بازار سرمایه استفاده کرد.
کارمزد: کارمزد سبدگردانی اختصاصی معمولاً شامل دو بخش است: کارمزد ثابت (بر اساس حجم سرمایه) و کارمزد متغیر (درصدی از سود بهدستآمده) اما در صندوقهای سرمایهگذاری، فقط کارمزد مدیریت و کارمزد معاملات از داراییهای صندوق کسر میشود که معمولاً کمتر از سبدگردانی اختصاصی است.
گزارشدهی و نظارت: در سبدگردانی شما گزارشهای اختصاصی و دورهای از عملکرد سبد خود دریافت میکنید و میتوانید بر سرمایه خود نظارت دقیقتری داشته باشید اما درباره صندوقهای سرمایهگذاری اینگونه نیست و عملکرد صندوق بهصورت عمومی و دورهای از طریق وبسایت صندوق یا سامانههای بورسی اعلام میشود.
کارمزد سبدگردانی اختصاصی چقدر است؟
کارمزد سبدگردانی به هزینهای گفته میشود که سرمایهگذاران برای خدمات مدیریت سبد سرمایه خود به یک شرکت سبدگردان پرداخت میکنند. این کارمزد معمولاً بر اساس توافقات اولیه بین سرمایهگذار و سبدگردان تعیین میشود و میتواند به صورت ثابت یا درصدی از مبلغ سرمایهگذاری باشد. به طور معمول، کارمزد سبدگردانی از دو بخش اصلی تشکیل میشود:
کارمزد ثابت: این کارمزد معمولاً به صورت ماهانه یا سالانه دریافت میشود و ممکن است بسته به مبلغ سرمایهگذاری یا نوع سبد، متفاوت باشد.
کارمزد عملکرد: برخی از سبدگردانها علاوه بر کارمزد ثابت، کارمزدی بر اساس عملکرد سبد سرمایهگذاری دریافت میکنند. به این معنی که اگر سبدگردان عملکرد خوبی داشته باشد و سود بالایی برای سرمایهگذار ایجاد کند، درصدی از سود حاصل به عنوان کارمزد دریافت میشود.
در مجموع، کارمزد سبدگردانی معمولاً بین 1 تا 3 درصد از دارایی تحت مدیریت سالانه متغیر است، ولی میتواند بسته به نوع خدمات و توافقات متغیر باشد. مهم است که قبل از انتخاب یک سبدگردان، جزئیات کارمزدها و شرایط قرارداد به دقت بررسی شود.
مزایای سبدگردانی
- رعایت تناسب ریسک و بازده سرمایهگذاری با استفاده از مدلهای بهینهسازی سبد سهام
- شفافیت بالای اطلاعاتی و گزارشگری
- مدیریت وجوه نقد راکد با حفظ درجه نقد شوندگی سبد
- پرهیز از رفتارهای هیجانی با مدیریت عقلایی سبد
- پرهیز از رفتارهای هیجانی با مدیریت عقلایی سبد
- نظارت دقیق حسابرس و سازمان بورس و اوراق بهادار بر سبدگردان
رویه تحلیل ریسک
اینکه سرمایه گذار از ریسک و خطر گریزان است و به سوی بازده و سود تمایل دارد یک اصل شناخته شده در فرهنگ سرمایهگذاری میباشد. به همین خاطراست که سرمایه گذاران ریسک گریز از ورود سرمایه خود به جایی که خطر و ریسک وجود دارد یا افق نامشخصی در برابر سود و اصل سرمایه شان هست، امتناع می کنند. به طور خلاصه ریسک گریزی را اینطور می شود بیان کرد که سرمایه گذاران طرحهای مخاطره آمیز را نمی پذیرند مگر اینکه بازده مورد انتظار طرح خیلی زیاد باشد. سرمایه گذاران را می توان از نظر پذیرش ریسک به سه دسته تقسیم نمودِِ:
افراد ریسک گریز: این افراد استراتژی محافظه کارانه دارند. یک شخص ریسک گریز ترجیح می دهد که یک بازده مطمئن بدست آورد و در حالتی که شانس و اقبال مطرح باشد شرکت نخواهد کرد.
افراد ریسک پذیر: این افراد استراتژی جسورانه ای دارند و شخص در این حالت خواهان پذیرش ریسک است، مایل است شانس خود را بیازماید.
افراد خنثی نسبت به ریسک: سومین گروه افرادی هستند که به اصطلاح آنها را ریسک خنثی می نامند. این افراد ارزش پولی را مقدار ارزش اسمی آن می دانند. رفتار ریسک خنثی اغلب در افرادی دیده می شود که بیش از حد ثروتمند هستند.
فرآیند مدیریت سبد سهام در نهادهای مالی مانند سبدگردان زاگرس در ابتدای امر با تحلیل ریسک و میزان خطر پذیری سرمایه گذار آغاز می شود. کارشناسان و تحلیلگران زاگرس با بررسی رویکردها و علایق و سوابق سرمایه گذاری اشخاص، با استفاده از مدلهای علمی و تجربی و با لحاظ رویه های ابلاغی توسط سازمان بورس و اوراق بهادار، نسب به سنجش میزان ریسک پذیری و بازده مورد انتظار سرمایه گذار اقدام و پس از بررسی های دقیق مدلی از سرمایه گذاری مختص هر سرمایه گذار را تهیه و به او ارایه می کنند.
محاسبه بازدهی
(الف) نرخ بازدهی پول وزنی (Money Weighted Rate of Return)
نرخ بازدهی پول وزنی(MWRR) برای هر سبد اختصاصی محاسبه میشود و به گونهای طراحی شده تا بیانگر بازدهی هر سبد اختصاصی تحت مدیریت سبدگردان باشد.
(ب) نرخ بازدهی زمان وزنی(Time Weighted Rate of Return)
نرخ بازدهی زمان وزنی(TWRR) بیانگر بازدهی کل تمامی داراییهای تحت مدیریت سبدگردان است و نشان میدهد که سبدگردان به طور متوسط تا چه حد در مدیریت سبدهای اختصاصی تحت مدیریت خود، موفق به کسب بازدهی برای سرمایهگذاران شدهاست.
قوانین و مقررات
متن نهایی تصویب مجلس
در اجرای اصل نود و چهارم (94) قانون اساسی لایحه یک فوریتی توسعه
ابزارها و نهادهای مالی جدید به منظور تسهیل اجراء سیاستهای کلی اصل چهل و چهارم قانون اساسی
که با عنوان لایحه توسعه ابزارها و نهادهای مالی جدید در راستای تسهیل اجراء سیاستهای کلی اصل چهل وچهارم (44) قانون اساسی به مجلس شورای اسلامی تقدیم گردیده بود
قانون بازار اوراق بهادار جمهوري اسلامي ايران
در این قانون اصطلاحات مورد کاربردی در بازار بورس را اصلاح کرده که برای مطالعه بیشتر می توانید از لینک زیر به فایل قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران دسترسی داشته باشید.
بند ۴ مادۀ ۱ دستورالعمل تأسیس و فعالیت سبدگردان
نرخ بازدهی پول وزنی(MWRR) برای هر سبد اختصاصی محاسبه میشود و به گونهای طراحی شده تا بیانگر بازدهی هر سبد اختصاصی تحت مدیریت سبدگردان باشد.
بند (۲) ماده (۷) قانون بازار اوراق بهادار
در اجرای بند (۲) ماده (۷) قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران مصوب آذر ماه ۱۳۸۴، به منظور مدیریت حرفهای وجوه سرمایه گذاران در بازار سرمایه، نهاد مالی جدیدی به نام سبدگردان به عنوان نهاد واسطهای معرفی شد.
برای سرمایه گذاری در سبدگردانی حداقل سرمایه چقدر است؟
حداقل سرمایه گذاری برای سبدگردانی در سازمان بورس برای کسانی که میخواهند وارد بازار بورس شوند. ولی شرایط و تجربه سرمایه گذاری در بازار سرمایه را ندارند. به شرکت هایی مجوز صادر کرده که بتوانند سبدگرانی را انجام دهند. در رابطه با سبدگردانی در مقاله های قبل کاملا صحبت کرده ایم.
در مقدار سرمایه ای که باید در سبدگردانی داشته باشید در شرکت ها کاملا این مبلغ می تواند متفاوت باشد. برای اطلاع از حداقل سرمایه در سبدگرانی زاگرس با کارشناسان شرکت در تماس باشید که شما را راهنمایی خواهند کرد.
و حداقل سرمایه گذاری برای سبدگردانی میتواند بین 50 میلیون تومان تا 2 میلیارد هم متفاوت باشد و این مبلغ در شرکت ها کاملا متفاوت است می تواند کمتر و یا بیشتر باشد. برای اطلاع دقیقتر از صفحه تماس با ما سبدگرانی زاگرس با ما در ارتباط باشید.
میزان سود شما نسبت به ریسک در سبد
شرکت سبدگرانی زاگرس بعد مشاوره به شما، با توجه به میزان ریسک پذیری و زمانی که میخواهید سرمایه خود را در سبدگردان داشته باشید، برای شما یک حساب افتتاح خواهد کرد. در سبدگرانی زاگرس سعی بر این است که با تحلیل بازار هدف و با توجه به تجربه ها، سود شما را به حداکثر برساند.
یکی از عواملی که در میزان سرمایه گذاری شما تاثیر دارد، سطح ریسک پذیری شما است:
اگر ریسک پذیری سطح پایین را داشته باشید میزان سودی که خواهید داشت نزدیک به سود بانکی خواهد بود و در این حالت سبدگران شما اوراق با سود تضمینی را خواهد خرید که این کمترین میزان سود را دارد.
ریسک پذیری سطح متوسط در این نوع ریسک پذیری هم مقداری از سرمایه شما صرف خرید اوراق تضمینی می شود و بقیه سرما یه صرف خرید سهم خواهد شد که در نوع متوسط به این شکل است که میزان سودی که حاصل میشود بسیار قابل توجه است.
ریسک پذیری سطح بالا در نوع ریسک بالا حداقل سرمایه افزایش پیدا می کند و بیشتر از سطح پایین و متوسط است و در این حالت تمام سرمایه فرد سرمایه گذار صرف خرید سهم میشود و این در این روش بالاترین سطح سود را خواهد داشت.
در نتیجه
حداقل سرمایه گذاری برای سبدگردانی را حتما از کارشناسان ما بپرسید و اینکه در شرکت های سبدگرانی حداقل سرمایه کاملا متفاوت است و همانطور که در ابتدای مقاله هم اشاره شد ممکن است حداقل 50 میلیون باشد و یا 2 میلیارد تومن و میزان سرمایه ای که شما در سبدگران میگذارید بستگی به سطح ریسک شما دارد اگر بالا باشد، حداقل سرمایه بیشتر خواهد بود و اگر هم سطح ریسک پایینی داشته باشد حداقل سرمایه از کمترین مقدار شروع خواهد شد.
جمعبندی
سبدگردانی به مدیریت داراییهای یک فرد توسط متخصصان و شرکتهای سبدگردان گفته میشود که تلاش دارند داراییها را به شیوهای مؤثر و متنوع در بازارهای مالی مانند بورس و طلا سرمایهگذاری کنند. این فرایند به دو روش اصلی انجام میشود: سبدگردانی اختصاصی که در آن سبدی کاملاً شخصی برای هر سرمایهگذار طراحی میشود و صندوقهای سرمایهگذاری که در آنها داراییهای چندین فرد در یک صندوق جمعآوری شده و به صورت مشترک مدیریت میشود. هر کدام از این روشها مزایا و ویژگیهای خاص خود را دارند؛ سبدگردانی اختصاصی به سرمایههای بزرگ نیاز دارد، در حالی که صندوقهای سرمایهگذاری با مبالغ کمتر و استراتژی یکسان، برای تمامی سرمایهگذاران قابل استفاده است.
